DAVA : Menfi Tespit (Sözleşmenin Feshinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 02/11/2016 KARAR TARİHİ : 26/09/2018 Mahkememizde görülen Menfi Tespit davasının yapılan yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: İDDİA: Davacı vekili, taraflar arasında akdedilen 07/04/2016 tarihli protokol uyarınca fuar katılım bedeli olarak ...şubesine ait ... seri nolu 50.000,00 TL bedelli çekin davalıya ödenmesine rağmen müvekkili şirketin ülkedeki olağanüstü durum ve buhran nedeniyle sözleşmeden dönmek zorunda kaldığını, buna bağlı olarak ürün gönderimini durdurmak zorunda kaldıklarını, dolayısıyla fuarada katılamadıklarını diğer yandan kendilerinin kiralama talebinde bulundukları alanın davalı tarafında dava dışı başka bir firmaya kiralanması nedeniyle karşı tarafın herhangi bir zararının bulunmadığını, TBK'nın 138. maddesi uyarınca sözleşmenin işlem temelinin çöktüğünü sözleşmenin artık çekilmez hale geldiğini...
T.C. İSTANBUL 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2016/1049 Esas KARAR NO : 2018/937
DAVA : Menfi Tespit (Sözleşmenin Feshinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 02/11/2016 KARAR TARİHİ : 26/09/2018
Mahkememizde görülen Menfi Tespit davasının yapılan yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: İDDİA: Davacı vekili, taraflar arasında akdedilen 07/04/2016 tarihli protokol uyarınca fuar katılım bedeli olarak ...şubesine ait ... seri nolu 50.000,00 TL bedelli çekin davalıya ödenmesine rağmen müvekkili şirketin ülkedeki olağanüstü durum ve buhran nedeniyle sözleşmeden dönmek zorunda kaldığını, buna bağlı olarak ürün gönderimini durdurmak zorunda kaldıklarını, dolayısıyla fuarada katılamadıklarını diğer yandan kendilerinin kiralama talebinde bulundukları alanın davalı tarafında dava dışı başka bir firmaya kiralanması nedeniyle karşı tarafın herhangi bir zararının bulunmadığını, TBK'nın 138. maddesi uyarınca sözleşmenin işlem temelinin çöktüğünü sözleşmenin artık çekilmez hale geldiğini ve çekin bedelsiz kaldığını beyanla borçlu olmadıklarının tespitini talep ve dava etmiştir. SAVUNMA: Davalı vekili, sözleşme hükümlerine göre en geç fuar tarihinden 90 gün öncesine kadar cayma durumunda bedel iadesinin mümkün olduğunu, oysa davacının fuardan 29 gün evvel sözleşmeden caydığını ayrıca dava dışı bir şirkete söz konusu alanın kiralanmadığını ücretsiz olarak kullandırıldığını belirterek davanın reddini savunmuştur. İNCELEME VE GEREKÇE: Dava hukuksal niteliği itibariyle, protokol kapsamında verilen çekin feshe bağlı olarak bedelsiz kaldığından bahisle İİK'nın 72. maddesi uyarınca menfii tespit istemine ilişkindir. Taraflar arasında yapılan protokol uyarınca fuar katılım bedelinin tediyesi amacıyla davacı tarafından davalıya ... şubesine ait... seri nolu 50.000,00 TL bedelli çekin verildiği, fuara katılınmaması ve olağanüstü hal nedeniyle sözleşmeden dönülerek çekin istirdadı için davacı tarafından davalıya ihtarname gönderildiği itilafsızdır. Uyuşmazlık, dava ve sözleşme tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK'nın 138. maddesi uyarınca taraflarca ön görülemeyen olağanüstü durum nedeniyle sözleşme ifasının imkansız hale gelip gelmediği, bir başka deyişle işlem temelinin çöküp çökmediği noktasında düğümlenmektedir. Hukukumuzda sözleşmeye bağlılık (...-...) ve sözleşme serbestliği ilkeleri kabul edilmiştir. Bu ilkelere göre, sözleşme yapıldığı andaki gibi aynen uygulanmalıdır. Bir başka söyleyişle, sözleşme koşulları borçlu için sonradan ağırlaşmış, edimler dengesi sonradan çıkan olaylar nedeni ile değişmiş olsa bile, borçlu sözleşmedeki edimini aynen ifa etmelidir. Gerçekten de sözleşmeye bağlılık ilkesi, hukuki güvenlik, doğruluk, dürüstlük kuralının bir gereği olarak sözleşme hukukunun temel ilkesini oluşturmaktadır. Ancak bu ilke, özel hukukun diğer bir takım istisnai ilkeleriyle sınırlandırılmıştır. Sözleşmenin akdedildiği esnada karşılıklı edimler arasında mevcut olan denge sonradan şartların olağanüstü değişmesiyle büyük ölçüde tarafların biri...