Bedeli bulunmayan veya bilinmeyen işlemler ile bedelin mal, menfaat, hizmet gibi paradan başka değerler olması halinde; matrahın, işlemin mahiyetine göre, vergi usul kanunu hükümlerine göre tespit olunacağı hakkında.
7. Daire 2000/7232 E. , 2003/436 K.
"İçtihat Metni"
T.C. D A N I Ş T A Y YEDİNCİ DAİRE Esas No : 2000/7232 Karar No : 2003/436
Temyiz İsteminde Bulunan: Çifteler Vergi Dairesi Müdürlüğü Karşı Taraf : ... İstemin Özeti : Nakliyecilik faaliyetinde kullandığı aracını satan davacının, aracın satış bedelini emsaline nazaran düşük beyan ettiğinden bahisle, vergi inceleme raporu ile belirlenen matrah üzerinden Mart/1999 dönemi için re'sen salınan katma değer vergisi ile kesilen vergi zıyaı cezasına ilişkin işlemi; 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 267'nci maddesinin 3'üncü sırasında yer alan takdir esasına göre, emsal bedeline ilişkin tespitin takdir komisyonunca yapılması gerektiği; olayda ise, dayanağının vergi inceleme raporu olması nedeniyle tarh ve ceza kesme işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptal eden ... Vergi Mahkemesinin ... gün ve E:...; K:... sayılı kararının; vergi inceleme raporu uyarınca belirlenen matrah üzerinden tesis edilen tarh ve ceza kesme işleminin 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 30'uncu maddesine uygun olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir. Savunmanın Özeti : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır. Tetkik Hakimi ...'nun Düşüncesi: Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, 2577 sayılı Kanunun 49'uncu maddesinin 1'inci fıkrasında sayılan bozma nedenlerine uymadığından, temyiz istemi reddedilerek kararın onanması gerektiği düşünülmektedir. Danıştay Savcısı ...'in Düşüncesi: 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 3'üncü maddesinde vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin esası olduğu belirtilmiştir. Diğer taraftan 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20'inci maddesinin birinci bendinde yer alan re'sen araştırma ilkesi uyarınca idari yargı yerleri uyuşmazlık konusu olayın hukuki nitelendirmesini yapmak, olaya uygulanması gereken hukuk kurallarını belirlemek ve sonuçta hukuki çözüme varmak yönlerinden tam bir yetkiye sahip oldukları gibi maddi olayı belirleme yönünden de her türlü inceleme ve araştırmayı kendiliklerinden yaparak iddia ve savunmalarda ortaya konan maddi durumun gerçeğe uygun olup olmadığını serbestçe araştırma olanağına sahiptirler. Olayda, vergi mahkemesince yükümlünün Kasım 1998 döneminde satmış olduğu araca ilişkin faturanın düşük bedelle düzenlenmiş olduğundan bahisle vergi denetmenince düzenlenen rapora dayanılarak aracın kasko değeri esas alınmak suretiyle fark matrah üzerinden tarhedilen cezalı katma değer vergisinin kaldırılmasına karar verilmiş ise de; aracın tüm teknik özellikleri ile yıpranma payı gözönünde bulundurulmak suretiyle gerçek satış değerinin tayin ve tespiti için bilirkişi incelemesi yaptırılması,bu mümkün olmadığı takdirde ticaret ve sanayi odaları ile şöforler ve otomobilciler derneği nezdinde araştır...