Dönem sonu envanter değerlendirmelerinin doğru olmadığından bahisle, defter ve belgeler üzerinde yeterli inceleme yapılmadan, matrah farkı hesaplanamayacağı hk.
Danıştay 3. Daire E. 1999/1087 K. 2000/994 T. 8.3.2000 DÖNEM SONU ENVANTER İNCELEMESİ MATRAH FARKI DÖNEM SONU ENVANTER DEĞERLENDİRMELERİNİN DOĞRU OLMADIĞINDAN BAHİSLE, DEFTER VE BELGELER ÜZERİNDE YETERLİ İNCELEME YAPILMADAN, MATRAH FARKI HESAPLANAMAYACAĞI HK. 213/md. 274 , 275 Kararın Düzeltilmesini İsteyen: ... İşletmeleri San. ve Tic. A.Ş. Karşı Taraf : ... Vergi Dairesi Müdürlüğü İstemin Özeti : Yem. viol, tavuk ve yumurta üretim ve satışı işiyle uğraşan davacı şirketin 1994 takvim yılı işlemlerinin incelenmesi sonucu düzenlenen inceleme raporuna dayanılarak adına re'sen salınan kurumlar vergisi, fon payı ile bunlara ve geçici kurumlar vergisine bağlı olarak kesilen kaçakçılık cezalarına karşı açılan davayı; davacı şirketçe Toprak Mahsulleri Ofisine ödenen 122.536.800.- liralık avansın hammadde alışları hesabına sehven kaydedildiği ve dava konusu edilmediği davacı tarafından ifade edildiğinden bu tutarın matrah farkı olarak takdirinin yerinde bulunduğu, Ağustos ve Ekim 1994 dönemlerinde satıştan iade edilen yumurtaların satışından saptanan matrah farkına gelince; 213 sayılı Kanunun 278. maddesi hükmü uyarınca tabii afetler, paslanma, çatlama, kırılma, çürüme, bozulma gibi haller neticesinde iktisadi kıymetlerde önemli bir azalış vaki olan emtia ile maliyetlerin hesaplanması mutad olmayan hurdalar, döküntüler, üstüpü deşe ve ıskartaların emsal bedellerinin takdir komisyonlarınca belirlenmesi gerektiği, olayda davacı şirket bu yolu izlemediğine göre iade edilen yumurtaların bozuk olduğu yolundaki dayanaktan yoksun iddiasına itibar edilemeyeceği, kaldı ki şirket temsilcisinin inceleme tutanağındaki ifadesi de iade edilen yumurtaların aynı dönemlerde satılmış olabileceği şeklinde olduğu, bu nedenle iade edilen yumurtaların satılmasına karşın satış hasılatının beyan dışı bırakıldığı sonucuna varıldığı, dönem sonu stoklarının eksik değerlendirilmesi nedeniyle tespit edilen matrah farkına gelince; 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 274. maddesi hükmünde, satın alınan veya imal edilen emtianın maliyet bedeliyle değerlendirileceğinin, emtianın maliyet bedeline nazaran değerleme günündeki satış bedelleri % 10 ve daha fazla bir düşüklük gösterdiği hallerde mükellefin, maliyet bedeli yerine 267. maddesinin ikinci sırasındaki usul hariç olmak üzere, emsal bedeli ölçüsünü tatbik edebileceğinin öngörüldüğü, olayda dönem sonu stoklarında gösterilen, üretimi yapılan yumurta, tavuk, civciv ve yarkanın maliyetinin belirlenmesinde, üretim maliyetini ilgilendiren giderlerin satılan malların maliyetine verilmek suretiyle farazi imal giderleri hesaplandığı ve satılan mal maliyetinin olduğundan yüksek gösterilmesi sonucu dönem matrahının azaltıldığının tespit edildiği anlaşıldığından, davacı şirketin beyanı ve inceleme raporuyla yapılan tespitler doğrultusunda yeniden oluşturulan gelir tablosuna göre zarar ve indirimlerin dikkate alınması sonucu dönem kazancının 21.354.323.321.- lira olarak saptanmasında ve bu matrah üzerinden tarh edilen kurumlar vergis...