Anayasa Mahkemesinin 17/10/2024 Tarihli ve E: 2021/100, K: 2024/174 Sayılı Kararı

“... 1- 7334 sayılı Kanunun 1. maddesiyle değiştirilen 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu’nun 3. Maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile (d) bendinde yer alan “orman vasıflı olanlar dahil” ve “Cumhurbaşkanı kararıyla” ibarelerinin Anayasaya aykırılığı 7334 sayılı Kanun’un 1. maddesiyle değiştirilen 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu’nun 3. maddesi tanımlar başlığını taşımaktadır. İptali istenen kural ile Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri ve Turizm alanlarının tanımları değiştirilmiştir. a) “Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri” Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri tanımı 2934 sayılı Kanuna ilk defa 24/7/2003 tarih ve 4957 sayılı Kanun’un 1. maddesi ile girmiştir. Buna göre; Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri, tarihî ve kültürel değerlerin yoğun olarak yer aldığı ve/veya turizm potansiyelinin yüksek olduğu yöreleri korumak, kullanmak, sektörel kalkınmayı ve plânlı gelişimi sağlamak amacıyla değerlendirmek üzere sınırları Bakanlığın önerisi ve Bakanlar Kurulu kararıyla tespit ve ilân edilen bölgeler şeklinde tanımlanmıştır. Ancak iptali talep edilen kural ile bu tanım değiştirilerek “Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri: Turizm hareketleri ve faaliyetleri yönünden önem taşıyan veya doğal, tarihî ve kültürel değerlerin yoğun olarak yer aldığı, korunması ve geliştirilmesinde kamu yararı bulunan yörelerde, koruma kullanma dengesi gözetilerek sektörel kalkınmanın sağlanması ve turizm sektörünün plânlı ve kontrollü gelişiminin sağlanması amacıyla yeri, mevkii ve sınırları Cumhurbaşkanı kararıyla tespit ve ilân edilen alanlar” şeklinde yeniden tanımlanmıştır. Görüldüğü gibi yeni tanımda doğal değerlerin bulunduğu yerler de tanım kapsamına alınmıştır ve ihtilaflı düzenlemenin bir sonucu olarak, bu alanlar da turizm yatırımlarına açılabilecektir. Ayrıca Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgelerinin yeri mevkii ve sınırları Cumhurbaşkanı kararıyla tespit ve ilan edilecektir. Bu tanım, Anayasanın pek çok maddesine aykırıdır. Zira Anayasada özel olarak korunması gerektiği düzenlenen alanlar da bu tanım kapsamında turizm bölgesi olarak ilan edilebilecek ve turizm yatırımlarına açılabilecektir. Tanımda yer alan bu değişiklik, Kanunda yapılan diğer değişikliklerle birlikte ele alındığında, söz konusu Anayasaya aykırılıklar daha bariz bir şekilde ortaya çıkmaktadır. Konuya ilkin Anayasa bütününde bakmak uygun düşer: Kamu yararı”, anayasal bir kavram olarak Türkiye Cumhuriyeti’nin ülke ögesine ilişkin bileşenleri düzenleyen ve koruyan maddelerin ana başlığı olarak kullanılmıştır. “Temel hak ve ödevler” (2. Kısım) / “Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler” (3. Bölüm), “Kamu yararı” (III. Başlık): Kıyılardan yararlanma, Toprak mülkiyeti, Tarım, hayvancılık ve bu üretim dallarında çalışanların korunması, Çevre kavramı, en başta Anayasa madde 56’yı akla getirse de, çevre hakkı, dayanağını genel olarak ve en geniş anlamında bütün Türkiye olarak ülkeye yollama yapan maddelerde bulur ve bunlar, kentsel ekolojik dengeden orma...