Anayasa Mahkemesinin 5/11/2024 Tarihli ve E: 2023/9, K: 2024/183 Sayılı Kararı

“ 1) 03.11.2022 tarihli ve 7420 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 10’uncu maddesiyle 12.03.1982 tarihli ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu’nun 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrasına eklenen cümlede yer alan ‘‘veya iştiraki şirketler’’ ibaresinin Anayasa’ya aykırılığı 7420 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesiyle 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu’nun ‘‘Doğal turizm kaynaklarının korunması ve kullanılması’’ kenar başlıklı 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrasına ‘‘Bakanlık tarafından yapılan ücretsiz girişli günübirlik tesisler, münhasıran Bakanlık Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü veya iştiraki şirketler tarafından işletilebilir, üçüncü kişilere devredilemez ve işlettirilemez.’’ şeklindeki cümle eklenmiştir. Ancak Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yaptığı ücretsiz girişli günübirlik tesislerin, Bakanlık Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü’nün iştiraki şirketleri tarafından işletilebilmesine cevaz veren ve iptali talep edilen ibare, Anayasa’ya aykırıdır. Açıklamalara geçilmeden önce Bakanlık Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü’nün iştiraki şirketlerinin hukuki statüsünü ortaya koymak gerekmektedir. 2252 Kültür Bakanlığı Döner Sermaye Kanunu’nun ‘‘Kuruluş’’ kenar başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasıyla döner sermayenin bütçe, bilanço ve hesaplarını düzenleme, inceleme, döner sermaye ile ilgili bütün mali ve yönetsel işleri düzenlemek ve yönetmek üzere Kültür Bakanlığı merkez kuruluşunda ve saymanlık örgütüne sahip olmak üzere ‘‘Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü (DÖSİMM)’’ kurulmuştur. Anılan 6’ncı maddenin üçüncü fıkrasına göre Bakanlık Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü, kamu tüzel kişiliğini haizdir. İptali talep edilen ibare uyarınca DÖSİMM’in iştiraki şirketler de Bakanlık tarafından yapılan ücretsiz girişli günübirlik tesisleri işletebilecektir. Elbette DÖSİMM, özel hukuk tüzel kişisi olan şirketlerin ortaklığına dahil olabilir. Ancak ne 2252 sayılı Kanun’da ne de 2634 sayılı Kanun’da DÖSİMM’in; bir şirketin, ortaklık yapısına hangi oranda dahil olduğu takdirde; ‘‘iştiraki’’ niteliği kazanacağı yer almaktadır. Söz gelimi 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin ‘Tanımlar ve kısaltmalar’’ başlıklı 2’nci maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendine göre iştirak; iktisadi devlet teşekküllerinin veya kamu iktisadi kuruluşlarının veya bağlı ortaklıklarının, sermayelerinin en az yüzde on beşine, en çok yüzde ellisine sahip bulundukları anonim şirketlerdir. DÖSİMM’in iştiraki şirketlerinin sermaye dağılımı bakımından; bu türden bir yüzdelik dilim öngörülmemiştir. O halde DÖSİMM, bir şirketin hisselerinin %1’ine de %99’una da sahip olduğunda; bu şirket, DÖSİMM’in iştiraki şirketi olarak nitelendirilebilecektir. Ancak her hâlükârda söz konusu DÖSİMM’in iştiraki şirketleri, özel hukuk tüzel kişisidir. Nitekim İktisadi Devlet Teşekküllerinin, Kamu İktisadi Kuruluşlarının veya bağlı ortaklıklarının kamu iştiraklerinin, kam...