Anonim şirketlerin muamelelerini teftiş ve murakabe içinhükümetçe bu şirketler nezdine gönderilen komiserücretlerinin tediyesi meselesinden doğan ihtilaflara hukukmahkemelerince bakılır.
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu E.1952/9 K. 1955/10 T.22.6.1955 R.Gazete No. 9095 R.G. Tarihi: 5.9.1955 ANONİM ŞİRKET DENETİMİNDE GÖREVLİ KOMİSERLERİN ÜCRETLERİ ANONİM ŞİRKETLERİN MUAMELELERİNİ TEFTİŞ VE MURAKABE İÇİN HÜKÜMETÇE BU ŞİRKETLER NEZDİNE GÖNDERİLEN KOMİSER ÜCRETLERİNİN TEDİYESİ MESELESİNDEN DOĞAN İHTİLAFLARA HUKUK MAHKEMELERİNCE BAKILIR. Maliye Vekâletinden Başhukuk Müşavirliği ifadesiyle vürut eden yazıda Anonim Şirketlerin muamelelerini kontrol maksadiyle Hükümet tarafından gönderilen komisere verilecek ücretin tediyesinden çıkan ihtilâfların hukuk ve ticaret mahkemelerince görüleceğine dair Temyiz Mahkemesi Hukuk Umumi Heyetinin 8/11/1950 tarihli karariyle Temyiz Dördüncü Hukuk Dairesinin 15/4/1945 tarihli kararı arasında mübayenet mevcut olduğundan tatbikatta tereddüdü önlemek maksadiyle bahis konusu iş hakkında yekdiğerine aykırı düşen içtihatların birleştirilmesi istenilmekle; Tevhidi İçtihat Büyük Umumi Heyetince zikredilen kararlara ait ilâmlar okunup mesele müzakere edildikten sonra gereği düşünüldü: Hazinei Maliye tarafından İttihadı Maadin Türk Anonim Şirketi aleyhine açılan komiser ücretinin tahsili talebine mütaallik dâva hakkında İstanbul Yedinci Hukuk ve Üçüncü Ticaret Mahkemeleri arasında tehaddüs eden selbî vazife ihtilâfı üzerine Temyiz Dördüncü Hukuk Dairesince sözü geçen uyuşmazlığın Hukuk Mahkemesince halli icabedeceği kabul edilerek Hukuk Mahkemesi mercii tâyin edilmiş olduğu halde Temyiz Hukuk Umumi heyetine intikal eden yine Komiser ücretinin tahsilini mutazammın Hazine tarafından aynı şirket aleyhine ikame olunan diğer bir dâva zımnında müşarünileyh heyetçe müddeabih komiser üçreti Şirketin ticari borcu mahiyetinde olduğundan bahisle mahalli mahkeme tarafından müttehaz ısrar kararının tasdik edilmesine göre, Hukuk Umumi Heyeti ile Dördüncü Hukuk Dairesi kararları arasında aynı mesele hakkında içtihat ihtilâfı tehaddüs etmiş olduğu görülmüştür. İlgili mevzuat incelendikde; 608 sayılı ve 12 Nisan 1341 tarihli kanunun 7 nci maddesinde (Maadin ve taş ocakları şirketleri nezdinde Hükümetçe bir komiser tâyin edilir. Bu komiserin maaş ve masarifine mukabil Hükümetçe takdir edilecek miktar mebaliği mezkûr şirketler her senei maliye iptidasına tamamen Hazinei Devlete tediyeye mecburdurlar.) ve 23 Haziran 1927 tarihli kanunun 15 inci maddesinde de (İktisat Vekâleti Sigorta Şirketlerini nezdlerine bizzat tâyin edeceği komiserler vâsıtasıyle teftiş ve murakabe eder. Bu komiserlerin ücretleri şirketler tarafından tesviye edilir.) denildiği, bilâhara mer'iyet mevkiine giren 2450 sayılı ve 27 Mayıs 1934 tarihli kanunun dördüncü maddesiyle (Murakabeleri ayrı ayrı komiserler vasıtasiyle yapılmakta olan maden, sigorta, liman şirketleriyle murakabesi İktisat Vekâletine ait yerli ve ecnebi diğer bilûmum anonim, limited ve hisseli komandit ve kooperatif şirketlerin teftiş ve murakabeleri merkez teşkilâtında vücuda getirilen teftiş ve murakebe heyetleri tarafından yapılacağının, kanunu mahsusları ve esas mukavelele...