Anayasa Mahkemesinin 4/4/2024 Tarihli ve E: 2024/42, K: 2024/95 Sayılı Kararı

“1. 7490 Sayılı 2022 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanununun 4. Maddesinin İkinci Fıkrasının Anayasa’ya Aykırılığı: Kanunun 4. maddesinin ikinci fıkrası ile kamu idarelerinin 2022 yılı ödenek üstü giderlerini karşılamak üzere, 5018 sayılı Kanuna ekli; a) (I) sayılı cetvelde yer alan genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin 4.139.051.484,36 Türk lirası gideri, b) (II) sayılı cetvelde yer alan özel bütçeli idarelerin 2.484.814,13 Türk lirası gideri, karşılığı ödeneğin, kullanılmayan ödenekten mahsup edilmek suretiyle karşılanması hükme bağlanmıştır. İptali istenen hüküm, 31.12.2021 tarihli ve 7344 sayılı 2022 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile verilen ödeneklerin üzerinde harcama yapan kamu idarelerine, 2023 yılında Cumhurbaşkanı tarafından hazırlanarak TBMM’ye sunulan 2022 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanun Teklifine konulan hükümle düzenleme yapılmak suretiyle, bütçe yılı geçtikten sonra ödenek verilmesine ilişkindir. Anayasa’nın 87. maddesinde, Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri arasında “kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak” yanında “bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek” görev ve yetkisine de ayrıca yer verilmiştir. Bütçe kanunları ile kesin hesap kanunlarını öteki kanunlardan ayrı tutan bu kural karşısında, kanun ile düzenlenmesi gereken bir konunun kesin hesap kanunu ile düzenlenmesi veya herhangi bir kanunda yer alan hükmün kesin hesap kanunları ile değiştirilmesi ve kaldırılması olanaksızdır. Anayasa’nın 88. maddesinde, kanunların Türkiye Büyük Millet Meclisinde teklif, görüşülme usul ve esasları düzenlenirken, bütçe kanunları ile kesin hesap kanunlarının teklif edilmesi ile görüşülme usul ve esasları 161. maddede ayrıca belirtilmiştir. Bu maddelere göre; olağan kanunlara ilişkin teklifte bulunmaya yalnız milletvekilleri yetkili iken, kesin hesap kanun teklifleri ile bütçe kanun teklifleri sadece Cumhurbaşkanı tarafından hazırlanabilmekte; kesin hesap kanun tekliflerinin görüşmeleri, olağan yasalardan farklı olarak, bütçe kanunu teklifleri ile birlikte yapılarak, karara bağlanmaktadır. Bu itibarla, kesin hesap kanunlarının teklif edilmesi ve görüşülmesinde olağan kanunlardan farklı bir yöntem kabul edilmiştir. Anayasa’da birbirinden tamamen ayrı ve değişik olarak düzenlenen bu iki kanunlaştırma yönteminin doğal sonucu olarak, olağan kanun ile düzenlenmesi gereken bir konunun, bütçe kanunu veya kesin hesap kanunu ile düzenlenmesi, değiştirilmesi veya kaldırılması olanaksızdır. Kesin hesap kanunu, hukuki yapısı itibariyle genel, kişilik dışı ve tek yanlı bir işlem değil, içeriği statü olarak daha önceden belli olan şart işlemlere örnektir. Bundan dolayı kesin hesap kanunlarına yılı bütçesinin uygulama sonuçlarını gösteren hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz. Bütçe ve kesin hesap yasaları olağan yasalardan farklı olarak, hak/yetki ve yükümlülüklerin kaynağı olan sürekli düzenleyici hükümleri içermez. Bu ilke, bütçe ve kesin hesap kanunlarının sınırlı ve süreli karakterinden kaynaklan...