Mübadil bonolarının iyiniyet sahibi olan son hamillerine karşı bonoların karşılıksız olarak verildiği hakkında ileri sürülecek def'i dinlenmez ve kabul edilmez.
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu E.1936/2 K.1936/4 T.7.2.1936 MÜBADİL BONOLAR
MÜBADİL BONOLARININ İYİNİYET SAHİBİ OLAN SON HAMİLLERİNE KARŞI BONOLARIN KARŞILIKSIZ OLARAK VERİLDİĞİ HAKKINDA İLERİ SÜRÜLECEK DEF'İ DİNLENMEZ VE KABUL EDİLMEZ.
Hazinece müzayede ile talibi uhdesine satılıp müzayede kaimesinde bedeli «mübadil bono» ile ödenebileceği yazılı bulunan gayrimenkulden dolayı müşterisi tarafından verilen bonoların kabulünden sonra istihkak fazlası olduğundan bahsile Hazinenin işbu bedeli tekrar nakit olarak talebe salâhiyeti olup olmadığı hususunda Temyiz Mahkemesi Birinci Hukuk Dairesinin 14 mayıs 935 gün ve 1725/1133 sayılı ilâmı ile Dördüncü Hukuk Dairesinin 14.2.935 gün ve 92/232 sayılı ilâmları arasında hâsıl olan içtihat ihtilâfı üzerine sözü geçen ilam suretleri çoğaltılarak 7.2.936 gününde toplanmak üzere Heyeti Umumiyeye tevzi edilmişti.
Tayin olunan günde toplantıya kırk yedi zatın iştirak ettiği görüldükten ve müzakere nisabı tahakkuk ettikten ve hadise bir kerre de Baş Başkan İhsan Ezgü tarafından izah edildikten sonra söz alan Dördüncü Hukuk Dairesi Başkanı Fevzi;
Hadiseyi izah etmezden önce bu hususa müteallik kanuni hükümleri arzedeyim.
Malümdurki Lozan muahedesine bağlı bir mübadelei ahali mukavelesi vardır, yine buna müstenit bir kanun yapılmıştır. Bu kanun mucibince Türkiye'den Yunanistan'a gidecek kimselerin Türkiyede bıraktıkları gayrimenkuller, Yunanistan'dan Türkiye'ye gelecek kimselerin orada bırakmış oldukları gayrimenkullere karşılık gösterilmiştir.
931 tarihine kadar bu suretle muamele yapıldı. Yani mübadeleye tabi ahaliye yine mübadeleye tabi kimselerden metruk gayrimenkuller tefviz edilegelmiştir. 931 tarihinde 1771 numaralı kanun çıktı. Bu kanun mübadele ve tefviz işlerinin kat'i tasfiyesi maksadiyle yapılmıştır. Bu kanun o zamana kadar yapılmış olan tefviz muameleleri muteber olmak şartiyle ondan sonra tefviz muamelesini men etmiştir. Metruk gayrimenkuller de Hazineye devrolunmuş, fakat yine mübadil istihkaklarına karşılık tutulmuştur. Yani bunlar satılacak, yalnız bedellerinden istihkak ödenecektir. Hükümet şahsen mesul değildir. Bu zamana kadar istihkakını alamamış olan mübadiller ne olacak?
Bu sorguya, kanunun onuncu maddesi cevap veriyor. Madde: 10 - Bu kanunun meriyetinden itibaren altı ay zarfında her vilayetten tefviz komisyonlarınca musaddak bordro ile gönderilecek istihkak mazbataları tasfiye heyeti marifetiyle tetkik edilerek bu mazbataların sahipleri namına muharrer olmak üzere tasfiye vesikaları tanzim ve Maliye Vekili tarafından imza olunur, diyor.
İşte bu madde mucibince hükümet, istihkakını alamamış mübadillere istihkaklarını borçlanır, yani onların hakkını, gayrimenkul tefviz ile değil, para ile ödemeyi hükümet taahhüt ediyor. Kanunun on birinci maddesi de şekli tediyeden bahistir. Yani tasfiye vesikası üç tertip kuponu ihtiva eder. Her kupon ihtiva ettiği istihkak mazbatasının havi olduğu meblağı natık olur. Bunları gösteriyor.
On ikinci madde mucibince tasfiy...