Hükümetin izniyle genelev açanlara kiralanan gayrimenkule mütaallik akit sahih ve geçerlidir.
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu E.1943/30 K.1948/2 T.14.1.1948 HÜKÜMET İZİNİYLE AÇILAN GENELEVE KİRA SÖZLEŞMESİ
HÜKÜMETİN İZNİYLE GENELEV AÇANLARA KİRALANAN GAYRİMENKULE MÜTAALLİK AKİT SAHİH VE GEÇERLİDİR.
Umumhane olarak kullanılmak üzere ev kiralanması Ticaret Kanununun 20 nci maddesinde bahsedilen umumi mahallerden birinin kiralanması hükmünde sayılamıyacağı evvelce içtihat edilip İzmir Asliye Ticaret Mahkemesinden bu hususa mütaallik olarak verilmiş olan bir karar Yargıtay Ticaret Dairesinin 13/4/1942 tarih ve 1582/1071 sayılı ilâmiyle görev noktasından bozulmuş olduğu halde sonradan umumhane işletmek üzere akdedilmiş olan hususi şirketten mütevellit dâvadan dolayı Beyoğlu Üçüncü Sulh Hukuk Yargıçlığından sâdır olan 22/2/1943 tarih ve 151/232 sayılı hükmün incelenmesi sırasında; umumhanelerin umumi mahallerden sayılacağı ve bu itibarla Ticaret Kanununun sözü geçen 20 nci maddesine girebilecek ticari muameleler nev'inden olacağı hakkında yeni bir çoğunluk teşekkül etmiş olduğundan bu baptaki uyuşmazlığın, içtihadın birleştirilmesi yoliyle çözülmesi, adı geçen daire başkanlığının 21/9/1943 tarih ve 134 sayılı yazısiyle istenilmesine mebni toplanan Tevhidi İçtihat Genel Kurulunda keyfiyet incelenerek: Sonuçta;
Olayda incelenmesi gereken hukuki mesele; genelev olarak kullanılmak üzere kiralanan gayrimenkule ait akdin muteber olup olmadığı ve ticari işlerden sayılıp sayılmıyacağı hususlarından ibarettir.
Borçlar Kanununun 19 uncu maddesi mucibince akdin mevzuu, kanunun gösterdiği hudut dairesinde serbestçe tâyin olunabilir. Ancak, bu maddenin ikinci fıkrasında bu serbestliği takyideden bazı istisnalar vardır. Ezcümle akdin muteber olması için kanun ve ahlâka mugayir olmaması şarttır.
Aksi takdirde Borçlar Kanununun 20 nci maddesi mucibince o akit bâtıl olur. Sözü geçen maddelerde kanun ve ahlâka mugayir sayılan akitlerin nelerden ibaret olduğu her türlü şüphe ve tereddüde mahal vermiyecek bir tarzda beyan edilmiş olmayıp sadece kanun ve ahlâka mugayir olan akitlerin bâtıl olduğu zikrolunmakla iktifa olunmuştur. Binaenaleyh kanun ve ahlâka mugayir akitlerin tâyini; tefsire tabi bir meseledir. Bu hususun tefsir ve tâyininde yalnız Borçlar Kanunu hükümlerini nazara almak doğru olmaz. Aynı zamanda memleketin genel sağlığını korumak, inzibat ve intizamı sağlamak ve genelevler üzerindeki murakabe ve nezaret hakkını kullanabilmek için Hükümetçe vazolunan kanunlarla nizamnameleri, emir ve tebliğleri de gözönünde tutmak icabeder.
Mevzuatımıza göre genelevler; ancak Hükümetin izin ve müsadesiyle açılabilir. Her ne kadar İçişleri Bakanlığının 12 Nisan 1930 günlü tamiminin altıncı bendinde (badema Türkiye'nin hiç bir mıntakasında umumhane açılmasına müsaade ve müsamaha edilmiyeceği) bildirilmiş ise de, sonradan yürürlüğe girmiş olan Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 128 inci maddesine istinaden neşredilen tüzük ile bu tamimin hükmü kalmamış ve nitekim 24 Mayıs 1931 günlü tamimle de 12 Nisan 1930 günlü tamimin tüzüğe aykırı hükümlerinin...