Bir gayrimenkulü kamulaştıran dairenin kamulaştırmadan tek taraflı olarak vazgeçebilir.
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu E.1945/9 K.1947/23 T.26.11.1947 KAMULAŞTIRMADAN VAZGEÇME
BİR GAYRİMENKULÜ KAMULAŞTIRAN DAİRENİN KAMULAŞTIRMADAN TEK TARAFLI OLARAK VAZGEÇEBİLİR.
Bir gayrimenkulü kamulaştıran dairenin kamulaştırmadan vazgeçip geçemiyeceği hakkında Yargıtay kararları arasındaki içtihat uyuşmaz- lığının mevcudiyeti Ankara Avukatlarından Kemal Büke imzasiyle verilmiş olan 3/4/1945 tarihli dilekçe ile bildirilmiş ve getirtilip incelenen ilâmlara nazaran kamulaştırma işlerinde idarenin kamulaştırmadan vazgeçip geçemiyeceği hususunda Birinci Hukuk Dairesinin 7/12/1938 tarih ve 1751/2114 sayılı ve istimlâk bedeli ile bir gayrimenkulü istimlâk eden belediyenin tescilden evvel dahi malik olacağına ve Hukuk Genel Kurulunun 1/4/1931 tarih ve 4/24 esas ve 20 karar sayılı ve tescil vuku bulmadıkça müddeinin istimlâkten rücu edebileceği hakkındaki asliye kararının ısraren onanmasına mütedair kararlariyle Dördüncü Hukuk Dairesinin 9/2/1945 tarih ve 809/419 sayılı ve istimlâk muamelesi hakkında mahkemece bir hüküm verilmemiş olduğu gibi istimlâk bedelinin mülk sahibine veya onun adına yatırılmamış ve bu suretle muamele tekemmül etmemiş olduğundan istimlâkten vazgeçilebileceğine ve 21/1/1944 tarih ve 57/134 sayılı ve istimlâk muamelesi tekemmül ettikten sonra belediyenin vazgeçmesiyle istimlâkin hükümsüz kalamıyacağına dair kararları arasında içtihat uyuşmazlığının mevcudiyeti anlaşılmış olmakla toplanan Tevhidi İçtihat Genel Kurulunda keyfiyet incelenerek: Sonuçta;
Meşruiyeti, sebep ve şartları Anayasanın 74 üncü maddesine dayanan kamulaştırma tasarrufu idare lehine ve mülk sahipleri aleyhine zaruret neticesi kabul edilmiş hukuki bir müessesedir. Mülk sahiplerinin tasarruf serbestliklerini tahdit eden bu müessese teminat altına alınmış bulunan mülkiyet ve tasarruf haklarının bir takyidi ve istisnasıdır.
İdarenin çeşitli faaliyet sahalarında bu idari ve istisnai tasarrufun aynı şartlar altında uygulanmasında mahzurlar tasavvur eden kanun vâzıı, kamu ihtiyaç ve zaruretlerinin nevi ve mahiyetlerine göre kamulaştırma tatbikatını ayrı kaide ve sistemlere bağlamış ve bu hususta çeşitli kanunlar tedvin etmiştir. Bu kanunlar arasında görülen sistem ayrılığı, istisnai tasarrufun şiddet ve ağırlığını yerine göre değiştirmeğe ve muhtaç olduğu çabukluğu temine mâtuf bulunmaktadır. Bununla beraber mevcut kamulaştırma kanunlarının birleşik vasfı, Anayasanın koyduğu esas kaidelere dayanmakta ve kamu menfaati olmadıkça ve kamulaştırılan mülkün değer parası ödenmedikçe kamulaştırmanın caiz bulunmadığını belirten hükümler de mündemiç bulunmaktadır. Bu esasın korunması daima Danıştay'ın ve adalet mahkemelerinin kontrol ve tetkikına tevdi edilmiştir.
Kamulaştırma tasarrufunda mülk sahiplerinin hak ve menfaati, kendilerinden alınan mülkün değer parasının tam olarak ödenmesindedir. Kanun vâzıı, bu hususta başlıca iki sistem takip etmektedir. Bunlardan karine sistemi, gayrimenkulün, kıymet veya iradına göre kamulaştırma bedelinin tâyininden ib...