Anayasa Mahkemesinin 11/10/2023 Tarihli ve E: 2022/96, K: 2023/174 Sayılı Kararı

“… 1) 02.06.2022 tarihli ve 7408 sayılı Türkiye İhracatçılar Meclisi ile İhracatçı Birliklerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 1’inci maddesiyle 26.05.1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 14’üncü maddesinin birinci fıkrasına eklenen bendin Anayasa’ya aykırılığı 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 12’nci maddesine göre belediye sınırları ile mücavir alanları içinde yapılan her türlü ilan ve reklam, ilan ve reklam vergisine tabidir. Anılan Kanun’un 13’üncü maddesine göre ilan ve reklam vergisinin mükellefi, yurt dışından gönderilen ilan ve reklamlar dahil olmak üzere, ilan ve reklamı kendi adına yapan veya yaptıran gerçek veya tüzel kişilerdir. İlan ve reklam işlerini mutat meslek olarak ifa edenler, başkaları adına yaptıkları ilan ve reklamlara ait vergileri mükellefler adına ilgili belediyeye yatırmaktan sorumludurlar. Anılan Kanun’un 14’üncü maddesinde ise söz konusu vergiden istisna ve muaflıklar, tahdidi olarak sayılmıştır. 7408 sayılı Kanun’un 1’inci maddesiyle 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 14’üncü maddesinin birinci fıkrasına ‘‘11.Türkiye’de gerçekleştirilen fuarların düzenlendiği iç alanlarda yapılan ilan ve reklamlar.’’ şeklindeki bent eklenmiştir. Ancak iptali talep edilen bentle belediye gelirlerinin bir parçasını oluşturan Türkiye’de gerçekleştirilen fuarların düzenlendiği iç alanlarda yapılan ilan ve reklamların, ilan ve reklam vergisinden istisna tutulması, Anayasa’ya aykırıdır. Anayasa’nın 73’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında “Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır” hüküm altına alınmak suretiyle verginin kanuniliği ilkesi kabul edilmiştir. Bu ilkenin kapsama alanına vergiye yönelik getirilen istisna ve muafiyetler de dahildir. Başka bir anlatımla vergi (ilan ve reklam vergisi) konusunu oluşturan bir husus ( Türkiye’de gerçekleştirilen fuarların düzenlendiği iç alanlarda yapılan ilan ve reklamlar), istisna tutulacaksa; verginin kanuniliği ilkesi gereğince bu istisnanın kanunla konulması gerekmektedir. Kanun koyucu da şekli anlamda kanun formuyla (iptali talep edilen bentle) istisnayı koymuştur. Ne var ki söz konusu şekli anlamda kanun formu, maddi anlamda kanunun gereklerini ihtiva etmemektedir. Diğer bir söyleyişle iptali talep edilen bent hükmü, bir kanunun barındırması gereken kamu yararını haiz olmadığı gibi Anayasa’nın 123 ve 127’nci maddesinin icaplarını karşılamaktan uzaktır. Yine Anayasa’nın 167’nci maddesinin hükmü gereği Devlet, dış ticaretin düzenlenmesi bakımından gerekli tedbirleri alır. Ancak Anayasa’nın 123 ve 127’nci maddeleri bağlamında Devletin söz konusu tedbir alma yükümlülüğü ele alındığında; iptali talep edilen bendin Anayasa’ya aykırı olduğu ortaya çıkacaktır. Aşağıda, anılan Anayasa’ya aykırılıklar sırasıyla gösterilmiştir. a)Kamu yararı ilkesi bakımından: Anayasa’nın 2’nci maddesindeki hukuk devleti ilkesi gereğince, yasama işlemlerinin kişisel yararları...