Anayasa Mahkemesinin 26/10/2023 Tarihli ve E: 2023/71, K: 2023/182 Sayılı Kararı

“26. 01.2023 tarihli ve 7435 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 640 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 11’inci maddesinin Anayasa’ya aykırılığı 7345 sayılı Kanun’un 11’inci maddesiyle 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu’nun ‘‘Olağanüstü genel kurul toplantıları’’ kenar başlıklı 44’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan “dörtte birinin” ibaresi, “beşte ikisinin” şeklinde değiştirilmiştir. Bu kapsamda esnaf ve sanatkarlar meslek kuruluşlarının genel kurulları; genel kurul üyelerinin “dörtte birinin” yerine; “beşte ikisinin” noterce tasdik edilmiş imzası ile düzenlenecek tutanak ve gündemle noter kanalıyla yapılacak başvuru üzerine alınacak kararla yönetim kurulu tarafından olağanüstü olarak toplantıya çağırılacaktır. Başka bir anlatımla olağanüstü toplantıya genel kurul üyelerinin noterce tasdik edilmiş imzaları marifetiyle çağırılma usulünde; nisap, nispet bazında dörtte birden beşte ikiye çıkarılmak (yeter sayı, oransal olarak arttırılmak) suretiyle zorlaştırılmıştır. Bu durum, Anayasa’ya aykırıdır. Öncelikle belirtmek gerekir ki iptali istenen madde, esnaf ve sanatkarlar meslek kuruluşlarının genel kurullarının olağanüstü toplantı usullerine ilişkindir. 5362 sayılı Kanun’un ‘‘Tanımlar’’ kenar başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (l) bendinde esnaf ve sanatkarlar meslek kuruluşlarının oda, birlik, federasyon ve konfederasyonu ifade ettiği hüküm altına alınmıştır. Anılan Kanun’un ‘‘Amaç’’ kenar başlıklı 1’ünci maddesi ise; ‘‘Bu Kanunun amacı; esnaf ve sanatkârlar ile bunların yanlarında çalışanların meslekî ve teknik ihtiyaçlarını karşılamak, meslekî faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlerine uygun olarak gelişmelerini ve meslekî eğitimlerini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak, meslek disiplini ve ahlâkını korumak ve bu maksatla kurulan tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğindeki esnaf ve sanatkârlar odaları ile bu odaların üst kuruluşu olan birlik, federasyon ve Konfederasyonun çalışma usûl ve esaslarını düzenlemektir.’’ şeklinde olup söz konusu maddenin lafzından da anlaşıldığı üzere; esnaf ve sanatkarlar meslek kuruluşları, tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşudur. İhtilaflı düzenleme, aşağıda sıralanan sebeplerle Anayasa’ya aykırıdır. 1. -Demokratik hukuk devleti ilkesi ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının idari özerkliği-anayasal statüsü bakımından: Anayasa’nın 135’inci maddesiyle kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarına anayasal statü tanınmıştır. Anılan anayasal hükmün birinci fıkrasına göre kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve ...