Tarım kredi kooperatifi ortaklıklarının, ortaklarının para borçlarına karşılık ürünlerine el koymasından doğan dava ticari nitelikte olmadığından yargıtayda inceleme yeri üçüncü hukuk dairesidir.
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu E.63 K.1934/7 T.16.5.1934 ÜÇÜNCÜ DAİRENİN GÖREVİ
TARIM KREDİ KOOPERATİFİ ORTAKLIKLARININ, ORTAKLARININ PARA BORÇLARINA KARŞILIK ÜRÜNLERİNE EL KOYMASINDAN DOĞAN DAVA TİCARİ NİTELİKTE OLMADIĞINDAN YARGITAYDA İNCELEME YERİ ÜÇÜNCÜ HUKUK DAİRESİDİR.
Zirai kooperatif şirketi hissedarlarının şirketçe nizamname mucibince vaz'ı yed edilen mahsulünün teslimi zımnında şirket aleyhine ikame ettikleri davadan dolayı verilen hükmün temyizen tetkiki hususunda Üçüncü Hukuk ve Ticaret Daireleri arasında hasıl olan içtihat ihtilafı üzerine 16.5.934 tarihine müsadif çarşamba günü içtima eden Heyeti Umumiyeye kırk iki zatın iştirak ettiği görüldükten ve müzakere nisabı tahakkuk ettikten sonra söz alan Üçüncü Hukuk Reisi Sait Beyefendi:
1470 no'lu zirai kooperatif kanunlarının 1,2,8,9,11,12 ve 13 üncü maddeleri sarahatı veçhile zırai kooperatif şirketi şeklen ve mahiyeten Ziraat Bankasının ufak bir şubesinden ibarettir ve bunun tahtı mürakabesindedir ve yapmış olduğu muamele de zürraa faiz ve komisyon mukabilinde para ikrazından başka bir şey değildir. İsmi de delalet ettiği veçhile ticari bir şirket olduğu gibi kooperatif şirketler Ticaret Kanununun faslı mahsusu mucibince ticari bir şirkettir. Şu itibarla gerek şüreka arasında vukua gelen ihtilafın ve gerekse işbu şirketle müstakrizler arasında vukua gelen ihtilafın hal ve tetkiki ticaret mahkemesine ait ve temyizen mercii tetkiki de Temyiz Ticaret Dairesidir. Zirai kooperatif şirketlerine kanunu mahsus ile bazı muafiyet ve imtiyaz verilmesi bunun ticari mahiyetini tebdil etmez ve infisahından sonra sermayesinin mahalli nafia umuruna sarfı da haizi tesir olmaz. Nitekim bir çok anonim şirketleri infisah ettikten sonra bunun da sermaye ve menafii nafia namına hükümete kalır. Hasılı bu hal anonim şirketlerini şirketlikten ihraç etmezse zirai kooperatif şirketleri de infisahından sonra mevcudunun mahalli nafiasına sarf edilmesi mahiyetini tebdil etmez. Benim mütalaa ve maruzatım bundan ibarettir.
Şemseddin Beyefendi: Zirai kooperatif şirketleri zürraın ihtiyacını temin eden teavün sandığı gibi bir şeydir. Tahsili Emval Kanunu mucibince zürradan alacağını alır. Bu şirketler hiç bir zaman ticari şirket ad edilemez.
Ziya Beyefendi: Kooperatif şirketleri Ticaret Kanunu mucibince ticari şirketlerdir, ancak zirai kooperatif şirketi başkadır. Bunlar bir cemiyettir. Maksadı da zürra arasında tesanüt ve teavünü temindir. Mutlaka Ziraat Bankalarının alakasını da kabul edemeyiz. Eğer Ticaret Kanunu kafi gelmiş olsaydı zirai kooperatif teşkil edilmezdi.
Sait Beyefendi: Küçük mikyasta Ziraat Bankasının vazifelerini yaptığına göre muamele ticaridir.
Kazım Beyefendi: Emre muharrer senede müstenit olan işleri tetkik ediyoruz, bunda ihtilaf yoktur. Halbuki hadise başkadır. Kanunun birinci maddesi maksadı teşekkülü pek güzel izah etmiştir. Şirketin mevzuu ticaret değildir. Köylünün başlı başına yapamayacağı şeyleri bu gibi teşekküllerle yaptıracaktır. Ticaret kanununda k...