Usulsüz olarak gayrimenkulü yola çevrilen bir kişi kamu tüzel kişisi aleyhine elatmanın önlenmesi davası açabileceği gibi, bu fiili durumu kabullendiği takdirde gayrimenkulün bedelinin verilmesini de isteyebilir.
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu E. 1956/1 K.1956/6 T.16.5.1956 R.Gazete No. 9379 R.G. Tarihi: 11.8.1956
TAŞINMAZIN YOLA ÇEVRİLMESİ ELATMANIN ÖNLENMESİ TAŞINMAZIN BEDELİ
USULSÜZ OLARAK GAYRİMENKULÜ YOLA ÇEVRİLEN BİR KİŞİ KAMU TÜZEL KİŞİSİ ALEYHİNE ELATMANIN ÖNLENMESİ DAVASI AÇABİLECEĞİ GİBİ, BU FİİLİ DURUMU KABULLENDİĞİ TAKDİRDE GAYRİMENKULÜN BEDELİNİN VERİLMESİNİ DE İSTEYEBİLİR.
(743/md.643,912)
Usulü dairesinde istimlâk muamelesine tevessül edilmeksizin Devlet veya diğer bir âmme hükmi şahsiyeti tarafından gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın gayrimenkulüne bu şekilde vâkı müdahalenin men'i dâvası mı, yoksa gayrimenkulün bedelinin tahsili dâvası mı açabileceği, bedelin tahsilinin dâva edilmesi halinde de gayrimenkulün fiilen yola kalbedildiği tarihteki değerinin mi, yoksa dâva tarihindeki değerinin mi nazara alınacağı hususlarında Temyiz Mahkemesi Hukuk Heyeti Umumiyesinin 17/11/1954 tarih 4/216/183 sayılı, Birinci Hukuk Dairesinin 3/5/1954 tarih 137/3933 sayılı, Dördüncü Hukuk Dairesinin 15/12/1952 tarih 5058/5477, 16/6/1953 tarih 2149/2743 sayılı ilâmları arasındaki içtihat aykırılığının halli istenilmiş olmakla, 1221 sayılı Kanunun muaddel 8 inci maddesi gereğince, Hukuk ve Ceza Umumi Heyetlerinin birleşmesi ile toplanan büyük heyette mesele müzakere edilerek;
Neticede:
Usulü dairesinde istimlâk muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünü yola kalbeden âmme hükmi şahsiyeti aleyhine münhasıran gayrimenkulüne vâkı müdahalenin men'i veya yine münhasıran gayrimenkulünün bedelinin tahsili hakkında dâva ikame edebileceğinin teemmül edilmesi mümkün olduğu gibi, bu iki hal şekli arasında, mütevassıt bir hal şekli olarak, mâlikin halin icaplarına göre, bu iki yoldan her hangi birini tercih ederek dilerse men'i müdahale, dilerse bedel dâvası açmak hakkına sahip olabileceğinin de düşünülmesi mümkündür.
Medeni Kanunun 643 üncü maddesi gayrimenkulün mülkiyetinin sicil kaydının terkini veya gayrimenkulün tamamiyle ziyaı halinde zail olacağı hükmünü koymuş, âmme menfaatı için yapılan istimlâkde mülkiyetin ne vakit zail olacağının da bu hususdaki kanunla tâyin edileceğini kabul eylemiştir.
Halen mer'i olan muhtelif istimlâk kanunları, Teşkilâtı Esasiye Kanununun 74 üncü maddesi hükmü ile hem ahenk olarak, istimlâk halinde, mülkiyet hakkının usulü dairesinde salâhiyetli merciince ittihaz edilecek istimlâk kararı ve bundan sonra da gayrimenkule takdir olunacak bedelin gayrimenkul mâlikinin emrine âmade kılınması ânında zeval bulacağını kabul etmiştir. Binaenaleyh, usulü dairesinde verilmiş bir istimlâk kararı olmadan ve bedeli ödenmeden gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın mezkûr gayrimenkul üzerindeki mülkiyet hakkı, bu fiili durum dolayısiyle, hiç bir suretle zeval bulmaz. Bu itibarla da gayrimenkulü yola kalbedilen mâlik adına tapu sicilinde mevcut olan kaydın Medeni Kanunun 912 nci maddesinin 2 nci fıkrası gereğince sicilden çıkarılmasına imkân yoktur. Ancak; usulü dairesinde ist...