Senelik radyo taksitleri resim mahiyetinde olmayıp ücret nevinden olması itibariyle bu husustaki davaların hukuk mahkemelerinin görevindedir.
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu E.1944/4 K.1944/12 T.5.4.1944 RUHSATSIZ RADYO KULLANMAK
SENELİK RADYO TAKSİTLERİ RESİM MAHİYETİNDE OLMAYIP ÜCRET NEVİNDEN OLMASI İTİBARİYLE BU HUSUSTAKİ DAVALARIN HUKUK MAHKEMELERİNİN GÖREVİNDEDİR.
Ruhsatsız radyo kullanmaktan maznun Şuayib hakkında İstanbul Sulh Ceza Mahkemesince yapılan muhakeme neticesinde: suç sabit görüldüğünden 3222 numaralı kanunun 38 inci maddesi mucibince 25 lira ağır para cezasiyle birlikte 12 liradan ibaret harcının da suçludan tahsiline dair ısraren verilen karar üzerine Temyiz Ceza Umumi Heyetinin 24/3/1941 tarih ve 14/3 esas ve 15 karar numaralı kararının (Radyo ruhsat harcı kanunen alınması muktazi rüsum mahiyetinde olmakla tahsili mahkeme hükmüne mütevakkıf olmadığı) mucip sebebiyle nakzedilmiş olduğu halde İstanbul S. Ahmet Sulh Hukuk Mahkemesinin aynı sebepten neş'et eden bir alacak dâvası sebebiyle ve ceza mahkemelerinin yukardaki içtihadına imtisalen (3222 numaralı kanuna tevfikan radyo kullananlardan alınması lâzımgelen senelik ücretin resim mahiyetinde olup ruhsat harcı alacağından dolayı açılan dâvaya bakmak hususunda mahkemenin vazifesi bulunmadığını) kabul etmiş iken Temyiz Mahkemesi Üçüncü Hukuk Dairesinin karariyle (mahiyetine ve bahsolunan kanuna göre dâvanın rüyet ve tetkiki mahkemenin vazifesi dâhilinde) olduğu mucip sebebiyle mahkeme kararı nakzedilmiş ve sulh mahkemesinin ısrarı mutazammın kararı Temyiz Hukuk Umumi Heyetince tetkik olunarak 11/11/1942 tarih ve 163 esas ve 166/3 karar numaralı karariyle bozma kararı varit görülerek nakzolunmuş ve bu suretle Temyiz Ceza ve Hukuk Umumi Heyetleri kararları arasında aynı hadiseden dolayı içtihat ihtilâfı tekevvün etmiş olmakla keyfiyetin tevhidi içtihat yoliyle halli Maliye Vekâletinin 19/1/1944 tarihli yazısı üzerine Adliye Vekâletinin 22/1/1944 tarih ve 87 sayılı müzekkeresiyle istenmiş olmasına mebni keyfiyet Tevhidi İçtihat Heyeti Umumiyesinde müzakere edilerek:
Neticed :
Muayyen bir bedel mukabilinde ve bazı şartlar altında istifade edilen hizmetlerde umumilik vasfı olmayıp akdî bir mahiyet vardır. Ferdlerin muayyen şartlara intibak etmek ve bir bedel vermek suretiyle istifade ettiği bu nevi akitler iltihaki akittir. Taraflardan biri olan idarenin evvelden bir takım şartları ihzar ile bunları bir icap şeklinde umuma arz ve ferdin de bu şartları zımnen kabul suretiyle hizmetten istifade etmesi şeklinde tecelli eden ve hususi hukuk sahasında sigorta ve nakliye mukaveleleri gibi emsali bulunan bu akitler de onların tamamen aynıdır. Bunlar bilhassa ticari veya sınai mahiyeti daha kuvvetli görülen teşebbüsler olup demiryolları, tramvay ve diğer nakil vasıtaları, su, havagazı, telefon ve radyo gibi faaliyetler bu sınıfa dâhil bulunmaktadır.
Demiryolları bizde olduğu gibi Devlet tarafından işletildiği vakit Devletin ticari bir teşebbüs yapmış olacağı, yolcular ve nakliyecilerle Demiryolları İdaresi arasındaki münasebetin hususi hukuk kaidelerine tabi bulunacağı ve bunun neticesi olarak bu nevi nakl...