E. 1948/11 K. 1948/7

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu E.1948/11 K.1948/7 T.3.11.1948 İHBAR TAZMİNATINA ESAS HİZMET SÜRESİ

İŞ KANUNU (3008 S.) İLE TAZMİNAT İÇİN KABUL OLUNAN HİZMET SÜRESİNE BU KANUNUN YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNDEN ÖNCE GEÇEN SÜRENİN DE KATILIR.

İş Kanunu ile kabul olunan hizmet müddetine göre verilecek tazminatın mezkûr kanunun meriyetinden evvelki hizmet müddetine teşmili caiz olup olmadığı hususunda Yargıtay Ticaret Dairesinden verilmiş olan 16/12/1941 tarih ve 1626/3056 ve 11/10/1947 tarih ve 982/3020 sayılı kararları havi ilâmlar arasındaki içtihat uyuşmazlığının mevcudiyeti birinci Başkanlık makamına bildirilmiş olmakla, keyfiyet toplanan Tevhiti İçtihat Genel Kurulunda incelenerek; Sonuçta :

3008 sayılı İş Kanununun 13 üncü maddesinden anlaşıldığına göre süresi belli olmıyan sürekli iş akidlerinde iş veren veya işçi tarafından iş bitmezden önce diğer tarafa ihbarda bulunulmak ve bu maddede gösterilen sürelere de riayet olunmak şartiyle iş akdi fesholunabilir. İş akdi, gerek iş veren ve gerek işçi tarafından feshedilmiş olsun, işçinin ücreti tam olarak verildikten başka beş seneden fazla olan her bir tam iş senesi için ayrıca on beş günlük ücret tutarında bir tazminatın dahi verilmesi gerekdiği bu maddenin sarih hükümleri icabındandır. Ancak, İş Kanunu yürürlüğe girdikten sonra vukubulan fesihlerde meriyet tarihinden evvel geçen sürenin meriyet tarihinden sonraki hizmet süresine katılıp katılmıyacağı hakkında Yargıtay Ticaret Dairesinin muhtelif kararları arasında ihtilâf tahaddüs etmiştir.

Her ne kadar İş Kanununun 146 ncı maddesinde «bu kanunun neşri tarihinden bir yıl sonra meri olacağı» yazılı ise de, ihtilâfın halli için sadece kanunun neşri tarihi değil, aynı zamanda tazminat talebine hak veren hukuki hâdisenin vukuu tarihi ve kanun vâzıının maksadı da gözönünde tutulmak icabeder.

Tazminat talebine hak veren hukuki hadise; iş akdinin inıkad ve tamamiyetine ve ifası lâzımgelip gelmediğine taallûk etmeyip bu akdin feshine müteferri bulunmasına ve fesih keyfiyetinin İş Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten sonra vukubulmuş olmasına ve tazminat hakkı; iki tarafın arzu ve iradeleri nazarı itibare alınmıyarak mücerred işçiyi himaye etmek ve bir dereceye kadar zaruret ve ihtiyaçtan kurtarmak maksat ve sebebine dayanmış olduğuna binaen Medeni Kanunun tatbikı hakkındaki kanunun birinci ve üçüncü maddeleri gereğince tazminat süresinin hesabında meriyetten evvelki hizmet süresinin de nazarı itibare alınması lâzımgelir. Kaldı ki, 13 üncü maddenin metninde (beş seneden fazla olan her bir tam iş senesi için ...) denilmek suretiyle tazminatın tâyininde mutlak surette hizmet süresi esas tutulmuş ve İş Kanununun yürürlüğe girmesinden evvelki sürelerin hesaba katılmıyacağı hakkında bir sarahat dahi bulunmamış olduğundan evvelki sürelerin hesaba katılması; Adalet ve hakkaniyet icaplarına ve kanunun ruh ve maksadına uygun olur.

İşte bu sebeplere binaen İş Kanununun 13 üncü maddesindeki hizmet süresine, bu kanunun yürürlüğe girmesinden önc...