E. 1944/27 K. 1944/32

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu E.1944/27 K.1944/32 T.22.11.1944 TAPU DIŞI SATIM SATICININ GERİ ALMA HAKKI

TAPUSUZ GAYRİMENKULÜN ZİLYEDİ TARAFINDAN TAPU DIŞI SATIMI VE ALICIYA TESLİMİ KANUNEN HÜKÜMSÜZ OLDUĞUNDAN SATICININ GAYRİMENKULÜ ALMAYA YETKİSİ VARDIR.

(743/md.634,887)

Tapusuz gayrimenkulün zilyedi tarafından haricen satışı ve alıcıya teslimi kanunen muteber olup olmadığı ve satıcının mezkûr gayrimenkulü geri almağa salâhiyeti bulunup bulunmadığı hususunda Temyiz Birinci Hukuk Dairesinin 4/2/1944 tarih ve 167/1421 ve Üçüncü Hukuk Dairesinin 14/2/1944 tarih ve 1296/1395 sayılı kararlarını havi ilâmları arasında meydana gelen içtihat ihtilâfının halli Temyiz Birinci Başkanlık makamının 15/9/1944 - 154 sayılı yazısiyle istenilmesine mebni toplanan Tevhidi İçtihat Genel Kurulunda incelenerek :

Sonuçda;

Temyiz Mahkemesi Birinci ve Üçüncü Hukuk Daireleri ilâmlarından anlaşıldığına göre iki daire arasında ihtilâfa sebep olan hâdisenin mevzuu; tapusuz gayrimenkulün zilyedi tarafından zilyedlik hakkının başkasına devir ve nakli olmayıp gayrimenkulün haricî alım ve satımından ve mübadelesinden ibarettir. Zilyedliğin mülkiyetten ve tasarruf haklarından mücerret olarak başkasına devir ve nakli hukukan muteber bulunmamış olduğu gibi hâdisede âkitlerin zilyedliğin naklini kasdetmiş olmayıp haricî bir alım ve satım ve mübadeleyi istihdaf ettikleri açıkça anlaşılmaktadır. Tapusuz gayrimenkulün zilyedi tarafından harici satış ve mübadelesi kanun nazarında muteber olmadığından onun istirdadı talep ve dâva olunabilir. Gayrimenkulün zilyedin rızasiyle ve bir bedel mukabilinde alıcıya teslim edilmiş olması da istirdat dâvasının istimaına mâni olamaz. Zira kanunen muteber olmıyan bir akit zımnında izhar olunan rızanın hükmü yoktur. Yalnız 10 Temmuz 1940 tarih ve 2/77 sayılı Tevhidi İçtihat Kararı mucibince alıcı lehine bazı haklar tanınmıştır. Şöyle ki; «Alıcının satıcıya verdiği bedeli ve ihtiyar ettiği masrafları alıncaya kadar gayrimenkul üzerinde hapis hakkı vardır. Binaenaleyh bedel ve masrafları verilmedikçe gayrimenkul alıcının elinden alınamaz. Bundan başka alıcı gayrimenkulden istihsal ettiği semereleri tazmin ile mükellef değildir». Bahsi geçen Tevhidi İçtihat müzakeresinde gayrimenkulün tapuda kayıtlı olup olmadığı hakkında bir tefrik yapılmaksızın yukarda gösterilen esaslar kabul olunmuştur. Bunun neticesi olarak zilyedi tarafından haricen satılıp alıcıya teslim olunan gayrimenkulün istirdadı dâva edilebileceği, zikrolunan Tevhidi İçtihat Karariyle de kabul edilmiştir denilebilir.

Esasen daireler arasında tapuda kayıtlı olmıyan gayrimenkule müteallik dâvanın mesmu olmadığı hususunda bir ihtilaf mevcut olmayıp bilâkis asliye ve sulh mahkemeleri zilyed tarafından açılan dâvaları kabul ve istima ederek hüküm tevki etmiş ve bu hükmü tetkik eden temyiz dairelerince de dâvanın mesmuiyetine dokunulmamıştır.

Müruru zaman meselesine gelince; alıcı zilyedi tarafından kendisine teslim olunan tapusuz gayrimenkulü nizasız ve ...