E. 1958/14 K. 1959/13

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulu E.1958/14 K.1959/13 T.11.2.1959 R.Gazete No. 10223 R.G. Tarihi: 5.6.1959

ZORUNLU GEÇİT HAKKI GEÇİT HAKKININ TAPUYA TESCİLİ

KANUNU MEDENİ 671. MADDENİN UYGULANMASI BAKIMINDAN LEH VE ALEYHİNE ZORUNLU GEÇİT HAKKININ TANINMASI İSTENEN GAYRİMENKULLERİN TAPUYA TESCİL EDİLMİŞ OLMASI GEREKİR.

(743/md.642,671,672)

Medeni Kanunun 671 inci maddesinin tapusuz gayrimenkuller hakkında da tatbik kabiliyeti olup olmadığı hususunda Temyiz Mahkemesi Altıncı Hukuk Dairesinin 15/6/1957 tarih ve 3079/5257 ve Yedinci Hukuk Dairesinin 24/3/1953 Tarih ve 6831/1657 sayılı ilâmları arasında mübayenet mevcut olduğundan bahisle keyfiyetin tevhidi içtihat yoliyle halli istenilmesine mebni 11/2/1959 tarihinde toplanan Tevhidi İçtihat Hukuk kısmı Umumî Heyetince kararlar arasında mübayenetin mevcudiyeti ittifakla kabul edildikten sonra icabı görüşülüp düşünüldü :

Medeni Kanunun 671. maddesi umumi yola çıkmak için kâfi bir yolu bulunmıyan gayrimenkul sahibine tam bir ivaz mukabilinde komşularından kendisine geçmek için münasip bir yerin terkini talebetmek hakkını vermiştir.

Bu maddenin ilk fıkrasında bu hak gayrimenkul sahibine tanınmış ikinci fıkrada bu hakkın komşu gayrimenkul mâlikine karşı istimâl edileceği belirtilmiştir. 672 nci maddede ise mürur hakkının tapu siciline kaydolunması lüzumuna işaret olunmuştur. Bir gayrimenkule sahip olmak ancak tapu kaydiyle mümkün olur. Şu halde tapuda kayıtlı olmıyan bir gayrimenkulün zilyedi o yerin sahibi ve mâliki sayılamıyacağından komşu gayrimenkul mâlikinden lüzumlu geçit hakkını istiyemiyeceği gibi tapuda kayıtlı olmıyan geçit hakkına mevzu teşkil edecek gayrimenkulün zilyedine karşı da bu hak istimâl olunamaz. Tapuda kayıtlı olmıyan gayrimenkul lehine ve yine tapuda kayıtlı bulunmıyan gayrimenkul aleyhine geçit hakkına müteallik bir karar istihsal edilse bile bu hakkın Medenî Kanunun 672 nci maddesi hükmü dairesince tapu siciline tescili mümkün değildir. Halbuki sözü geçen madde bu hakkın tapuya tescil edilmesi lüzumunu âmirdir. İşte bu madde hükmü dahi tapuda kayıtlı olmıyan gayrimenkul zilyedinin yine tapuda kayıtlı bulunmıyan diğer bir gayrimenkul zilyedi aleyhine lüzumlu geçit talebinde bulunamıyacağını teyid etmektedir. Tarikı âmme çıkmak için kâfi bir yolu bulunmıyan zilyedin eğer o gayrimenkulü tescil ettirmek hakkını kazanmışsa evvelâ o gayrimenkulünü tapuya tescil ettirdikten ve geçit hakkına mevzu olacak komşu gayrimenkul de tapuda kayıtlı olmayıp o gayrimenkulün zilyedi lehine iktisap şartları tahakkuk etmişse lüzumlu geçit hakkını haiz olan şahsın hukukî menfaatı dolayısiyle sözü geçen bu gayrimenkulün zilyed adına tescilini talep ve temin ettikten sonra lüzumlu geçit isteme hakkını kullanması lâzımdır.

Sonuç: Medeni Kanunun 671 inci maddesinin tatbikı bakımından leh ve aleyhine lüzumlu geçit hakkının tanınması istenen gayrimenkullerin tapuda müseccel olması lâzımgeldiğine 11 Şubat 1959 tarihinde ittifakla karar verilmiştir. ----------o----------