Esas No:1945/1 Karar No:1945/6

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu E.1945/1 K.1945/6 T.28.3.1945 İDT MEMUR VE HİZMETLİLERİNİN VAZİFEYİ İHMAL SUÇLARI İKTİSADİ DEVLET TEŞEKKÜLLERİ MEMUR VE HİZMETLİLERİNİN VAZİFEYİ İHMAL SUÇLARI 3460 SAYILI KANUNUN 43 ÜNCÜ MADDESİ ŞÜMULÜNE DAHİL OLMAKLA BERABER HAKLARINDA MEMURİN MUHAKEMAT KANUNU HÜKÜMLERİNİN UYGULANAMAZ. 3460 sayılı kanuna tabi İktisadi Devlet Teşekkülleri memur ve müstahdemlerinin vazifeyi ihmal suçlarının adı geçen kanunun 43 üncü maddesi şümulüne dâhil olup olmadığı ve binnetice bu memur ve müstahdem lerin Memurin Muhakemat Kanununa tabi bulunup bulunmadıkları hususunda Yargıtay Birinci Ceza Dairesinin 18/1/1945 tarih ve 510/456 sayılı ilâmiyle Dördüncü Ceza Dairesinin 9/2/1944 tarih ve 10768/1235 sayılı ilâmı arasında hasıl olan aykırılığın halli Adalet Bakanlığının 25/11/1944 gün ve 1705/1121 sayılı yazılariyle istenilmiş olduğundan Tevhidi İçtihat Genel Kurulunca incelenerek sonuçta : Devlet İktisadi Teşekkülleri özel hukuk prensiplerine tabi olmak üzere kurulmuş müesseselerdir. Bu müesseselerin hukuk hayatında görülen sair teşekküllerden farkı, sermayelerinin Devlete ait olması ve bazı yönetim organlarının tâyin usullerinde mevcut hususiyetten ibarettir, denebilir. Kanunlar, bu teşekküllerin özel hukuk teşebbüsleri yanında ayrıcalıklara malik olmalarını arzu etmemiştir. Gerekçeler iktisadi Devlet kurumlarının fertler aleyhine faaliyetlerde bulunacak birer uzviyet haline gelmiyeceklerini açıkça göstermektedir. Gerçi, bu teşekküllerin görecekleri vazifelerden bir kısmı Devlet ekonomik politikasiyle ilgili işlerdir. Ancak, bu keyfiyet İktisadi Devlet Teşekküllerine kamu hukuku müessesesi vasfını vermeyip, sadece kurucusunun Devlet oluşundan ve kuruluşunun bir kanuna dayanmakta bulunmasından ileri gelmektedir. Bu itibarla da, Devlet hak, mal ve menfaatlerine tanınan ayrı statü, sermayenin Devlete ait oluşu bakımından, İktisadi Devlet Teşekküllerinde dahi görülür. Bu hak, mal ve menfaatlere el koymuş bulunan çalışma elemanları eylem ve hareketlerinde Devlete ait değerler üzerinde işlemlerde bulunan kişiler durumundadırlar. Bu yönden, Devlet malı ile temas halinde bulunan birer faaliyet unsurudurlar. Şayet bu faaliyetleri sırasında müessese sermayesine zarar verebilecek bir eylemde bulunacak olurlarsa, kanuna göre, Devlet memurlarının görecekleri cezayı görürler. Bu kimselerin memurların görevlerine dokunur hallerden ötürü kovuşturulmaları şekline ve usulüne dair ayrı esaslar koymuş bulunan «Memurin Muhakemat Kanunu» na göre muamele görüp görmiyecekleri meselesine gelince, «Memurin Muhakemat Kanunu» kişi itibariyle sadece Devlet memurlarına uygulanan hükümler taşıyan bir kanundur. Binaenaleyh, Devlet İktisadi Teşekkülleri mensupları (memur) statüsüne giren kimseler iseler kovuşturma bakımından bu kanuna tabi tutulabilirler. İmdi, 1 - Memurin Kanunu memuru tarif ederken, bilhassa bunların ücretlerinin ödenmekte bulunduğu kaynağı gözönünde tutmuştur. Bu kıstas şekli bir kıstastır. Devlet, hazineden para alanların belli bir...