Yasama organlarının içtüzükleri, yasama erkinin kullanılmasına ilişkin yöntemleri, yasama organlarının çalışma düzenini gösterir ve yasama erkinin etkin ve verimli bir biçimde kullanılmasını sağlar. Prof. Dr. Tarık Zafer Tunaya demokrasilerde içtüzüğün önemini, içtüzükleri “sessiz anayasa” olarak tanımlayarak vurgulamış ve bu tanım pek çok yazarca da benimsenmiştir. [1] Tunaya, içtüzüklerin, basit ve çalışma kuralarını kapsar görünseler de, bir ülkenin siyasal rejimi üzerinde olağanüstü ağır sonuçlar doğurabileceğini belirterek, anayasalar ne denli demokratik olurlarsa olsun, parlamento hayatı antidemokratik biçimde çalışırsa rejimin yozlaşacağı değerlendirmesinde bulunmuştur. [2] Prof. Dr. Ergun Özbudun içtüzükleri her meclisin kendi iç kanunu olarak tanımlamış, [3] içtüzükleri teknik yönleri ağır basan, dolayısıyla siyasal önemi fazla olmayan hukuk kuralları olmadığını belirterek,...
“… II. GEREKÇELER GENEL OLARAK Yasama organlarının içtüzükleri, yasama erkinin kullanılmasına ilişkin yöntemleri, yasama organlarının çalışma düzenini gösterir ve yasama erkinin etkin ve verimli bir biçimde kullanılmasını sağlar. Prof. Dr. Tarık Zafer Tunaya demokrasilerde içtüzüğün önemini, içtüzükleri “sessiz anayasa” olarak tanımlayarak vurgulamış ve bu tanım pek çok yazarca da benimsenmiştir. [1] Tunaya, içtüzüklerin, basit ve çalışma kuralarını kapsar görünseler de, bir ülkenin siyasal rejimi üzerinde olağanüstü ağır sonuçlar doğurabileceğini belirterek, anayasalar ne denli demokratik olurlarsa olsun, parlamento hayatı antidemokratik biçimde çalışırsa rejimin yozlaşacağı değerlendirmesinde bulunmuştur. [2] Prof. Dr. Ergun Özbudun içtüzükleri her meclisin kendi iç kanunu olarak tanımlamış, [3] içtüzükleri teknik yönleri ağır basan, dolayısıyla siyasal önemi fazla olmayan hukuk kuralları olmadığını belirterek, tersine içtüzükleri meclis çalışmalarının etkinliğini ve verimliliğini, meclis iradesinin gerçeğe uygun bir biçimde yansıyıp yansımamasını belirleyen, iktidar muhalefet ilişkilerini büyük ölçüde etkileyen temel siyasal önemde hukuk kuralları olarak değerlendirmiştir. [4] Prof. Dr. Erdoğan Teziç de, iktidar/muhalefet ilişkilerinin parlamento çatısı altında dengeli bir şekilde yürütülmesinde, içtüzüğün önemli bir rolü olduğunu vurgulamıştır. [5] Demokratik rejimlerde içtüzüklerin bir başka işlevi de, milletvekillerinin ve özellikle muhalefetin yasama sürecine katkısını kolaylaştırmak ve güvence altına almak; yasama organında çoğunluğun, azınlık üzerinde baskı kurmasını engelleyerek meclis içi dengeyi sağlamaktır. Bu bakımdan içtüzükler bir ülkenin demokrasi seviyesine ilişkin önemli gösterge niteliğindedir. İçtüzük hükümlerinin içeriklerinin, bütün hukuk kuralları gibi, uygulamada tereddüt yaratmayacak bir açıklık ve kesinlik taşıması; genel, soyut, objektif ve sürekli nitelikte olması ve öngörülebilirlik sağlaması gerekir. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin İçtüzük düzenleme yetkisi, kaynağını Anayasanın 88 inci maddesinden almaktadır ve kuşkusuz, bu yetki Anayasaya ve hukukun genel ilkelerine uygun biçimde kullanılmalıdır. İptali talep edilen düzenleme bir bütün olarak ele alındığında, söz konusu düzenlemenin çağdaş katılımcı ve çoğulcu demokrasi anlayışı ile bağdaşmadığı; keyfiliğe ve belirsizliğe yol açtığı; muhalefetin yasama çalışmalarına katkı olanaklarını sınırlandırdığı ve milletvekillerinin Anayasa’da gösterilen yasama görevlerini gereğince yerine getirmesine imkân bırakmadığı; yürütmenin fiilen yasama üzerinde egemenlik kurmasını ve yasama yetkisinin yürütmeye geçmesini kolaylaştırdığı görülmektedir. İçtüzük değişikliğinde özetle, konuşma sürelerinin kısaltılması, bazı hallerde kaldırılması, yoklama ve açık oylama taleplerinin sınırlanması ile milletvekillerinin Genel Kurulda açıkladıkları düşünceler nedeniyle para cezasına çarptırılmaları konuları düzenlenmiştir. Kanun tasarı ve tekliflerinin maddelerinin görüşülmesi sırasında iş...