Mülkiyeti muhafaza mukavelelerinin, ancak menkulü alan kimsenin ikametgâhındaki Noter tarafından tasdik ve sicilli mahsusuna kaydolun- mak şartiyle muteber olacağından bâhis olan Medeni Kanunun 688 inci maddesi hükmünün ticari satışlara şümulü olup olmadığı noktasında Temyiz Ticaret ve İcra ve İflâs Daireleri Kararları arasında hasıl olan içtihat ihtilâfının halli İcra ve İflâs Dairesi Reisliğinin 13/12/1943 tarih ve 2177/847 sayılı yazısiyle istenilmesine mebni toplanan Tevhidi İçtihat Heyeti Umumiyesinde keyfiyet müzakere edilerek : Neticede : 1 - Medeni Kanunun 688 inci maddesi; mülkiyeti muhafaza şartiyle yapılan menkul satışlarının resmî şekle tabi olduğunu göstermektedir. 2 - Ticaret Kanununun 704 üncü maddesi; sadece ticari satışlarda semenin tamamı verilmezden evvel alıcının satılan şeye malik olmıyacağı hakkındaki şartın muteber olduğunu ifade etmektedir. Bu maddede mülkiyeti...
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu E.1943/34 K.1944/14 T.19.4.1944 MÜLKİYETİ MUHAFAZA ŞARTLI SATIM TİCARİ SATIŞ SÖZLEŞMESİ MÜLKİYETİ MUHAFAZA ŞARTIYLE YAPILAN TİCARİ SATIŞ SÖZLEŞMESİ NOTERLİKÇE TASDİK VE ÖZEL SİCİLİNE KAYDEDİLMEDİĞİ TAKDİRDE GEÇERLİ OLMAZ. (743/md.688) Mülkiyeti muhafaza mukavelelerinin, ancak menkulü alan kimsenin ikametgâhındaki Noter tarafından tasdik ve sicilli mahsusuna kaydolun- mak şartiyle muteber olacağından bâhis olan Medeni Kanunun 688 inci maddesi hükmünün ticari satışlara şümulü olup olmadığı noktasında Temyiz Ticaret ve İcra ve İflâs Daireleri Kararları arasında hasıl olan içtihat ihtilâfının halli İcra ve İflâs Dairesi Reisliğinin 13/12/1943 tarih ve 2177/847 sayılı yazısiyle istenilmesine mebni toplanan Tevhidi İçtihat Heyeti Umumiyesinde keyfiyet müzakere edilerek : Neticede : 1 - Medeni Kanunun 688 inci maddesi; mülkiyeti muhafaza şartiyle yapılan menkul satışlarının resmî şekle tabi olduğunu göstermektedir. 2 - Ticaret Kanununun 704 üncü maddesi; sadece ticari satışlarda semenin tamamı verilmezden evvel alıcının satılan şeye malik olmıyacağı hakkındaki şartın muteber olduğunu ifade etmektedir. Bu maddede mülkiyeti muhafaza akdinin ne şekilde yapılacağı hakkında sarahat olmadığından bu hususta Medeni Kanun hükümlerinin tatbikı lâzımgelir. Mucip sebepler: Medeni Kanun hükümlerine göre menkul mülkiyetinin intikali için teslim lâzımdır. «Madde - 687» Menkul mallarda zilyedlik mülkiyetin delili olduğundan mülkiyet de zilyedlik ile beraber intikal eder. Ancak taksit ile yahut veresiye mal satışlarındaki zaruret ve ihtiyaç nazara alınarak satılan şeyin alıcıya teslimi halinde mülkiyeti satıcı uhdesinde alıkoymak için yapılan mukavelelerin muteber olduğu istisnaen tecviz edilmiştir. Ancak Medeni Kanunda mülkiyeti muhafaza mukavelesinin ne şekilde yapılırsa muteber olacağı gösterildiği halde Ticaret Kanunu böyle bir kayıt ve sarahatı ihtiva etmemektedir. Gerçi Ticaret Kanununun 704 üncü maddesinde «Müşterinin semeni tamamen ifa etmezden evvel mebia malik olmıyacağı hakkındaki şart muteberdir» diye hususi bir hüküm mevcut ise de, bu hüküm; ticari satışlarda, semenin tamamı ödenmezden evvel alıcının satılan şeye malik olmıyacağı hakkındaki şartın muteber olacağını ifade etmek için sevkedilmiş olup akdin ne şekilde yapılacağı hakkında Ticaret Kanununda sarih veya zımni bir hüküm yoktur. Nitekim Borçlar Kanununun 222 nci maddesinde «sattığı şeyin mülkiyetini muhafaza eden satıcı, onun mülkiyetini iddia edebileceği» ve 223 maddesinde de «Sattığı şeyin mülkiyetini iddia eden satıcı hakkında mülkiyeti muhafaza şartına müteallik hükümlerin tatbik edilebileceği» yazılı olduğu halde mülkiyeti muhafaza mukavelesinin ne şekilde yapılırsa muteber olacağından bahsedilmemiştir. Esasen ne Borçlar Kanununda ne de Ticaret Kanununda bunun yeri olmamak lâzımgelir. Çünkü bu mesele, menkul mülkiyetinin intikal ve iktisabı ile alâkası olan bir keyfiyettir. İntikal ve iktisap keyfiyetleri munhasıran Medeni Kanunun iştigal sahasına gire...