E. 1932/18 K. 1932/2

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu E.1932/18 K.1932/2 T.16.3.1932 BOŞANMA DAVASINDA YETKİ

KOCANIN KONUTU BELLİ OLDUĞU TAKDİRDE KARININ AÇACAĞI BOŞANMA DAVALARINDA YETKİLİ HAKİM, KOCANIN KONUTUNUN BULUNDUĞU YER HAKİMİDİR.

Boşanma davalarının kocanın ikâmetgâhı mahkemesi ile müddeinin bulunduğu mahal mahkemesinden hangisinde ikame edileceği hususunda Temyiz Mahkemesi İkinci Hukuk Dairei Aliyesinin 30.5.931 tarih ve 2305/1564 ve 30.6.931 tarih ve 2253/1878 numaralı kararları arasında hâsıl olan tezat ve mübayenetin tevhidi içtihat tariki ile halli dairei müşarünileyhanın 19.3.931 tarih ve 61 no'lu tezkeresiyle talep olunmakla;

İlâmatı mütebayine suretleri telhis ve nüshaları teksir olunarak Heyeti Umumiyeye tevzi olundu.

9.12.931 tarihine müsadif çarşamba günü içtima eden Heyeti Umumiyeye kırk bir zatın iştirak ettiği görüldükten ve müzakere nisabı tahakkuk ettikten sonra söz alan İkinci Hukuk Reisi Fuat Hulûsi Beyefendi: Huzuru irfanınıza arz ettiğimiz bu mesele mahkemeden ayrılık kararı yahut kocasından ayrı yaşamakta hakkı olduğu yolunda bir karar almamış olan bir zevcenin boşanma davasını kocasının ikâmetgâhı mahkemesinden başka bir mahkemede açabilip açamayacağı meselesidir. Dairemizin ekseriyetle verdiği bir çok kararlar bu meseleyi menfi bir surette halletmiştir, fakat bazan icap etmiş, heyet değişmiş ve ekseriyet te bu tebeddülle beraber değişmiştir. Şu halde dairemizden nasılsa birbirine mübayin kararlar çıkmış bulunuyor, çünkü içtihat tebdil edilmeden meseleyi huzurunuza çıkarmak ciheti nasılsa unutulmuş. Şimdi meseleyi ve iki noktai nazarın her ikisini müsaadenizle biraz teşrih edeyim. Şimdiki ekseriyetin içtihadına bazan muhalefet etmiş olan arkadaşlar diyorlarki, Kanunu Medeninin 136 ncı maddesi sarihtir: "Salâhiyettar hâkim davacının ikametgâhı hâkimidir". Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun yirmi dördüncü maddesi de Kanunu Medeninin salâhiyete müteallik hükümlerini mahfuz tutuyor. Şu halde, meselâ Ankarada babasının evinde oturan bir kadın İzmirde mukim kocası aleyhine Ankara Mahkemesinde boşanma davası açabilir ve Ankara Mahkemesi İzmir'de ikamet eden koca aleyhindeki bu boşanma davasını görmeye salâhiyetlidir.

Bugünkü ekseriyet - ki evvelki gün de böyle idi - diyor ki, evet Kanunu Medeninin 136 ncı maddesi hükmü usulün yirmi dürdüncü maddesi ile açık surette mahfuzdur. Buna kimsenin bir diyeceği yoktur ve olamaz.

Mesele burada değil, evli bir kadının ikametgâhı kanunen neresidir, bunu aramak lâzım. Yine Kanunu Medeninin yirmi birinci maddesi bize açık olarak diyorki, "Kocanın ikametgâhı karının ve ana ve babanın ikametgâhı velâyetleri altındaki çocuğun ikametgâhı addolunur." Bu, karının ikametgâhını ikileştirmek midir, hayır, böyle bir şey olamaz. Çünkü yine Kanunu Medeninin on dokuzuncu maddesinin ikinci fıkrası sarahatına göre, "bir kimsenin aynı zamanda birden ziyade ikametgâhı olamaz." Şu halde kadın boşanma davasını kendi ikametgâhı mahkemesinde açacaktır, amma karının ikametgâhı kocasının ikametgâhında...