Hatalı imal olunan mermi ve kusurlu tüfeğin, manevra ve atış talimi sıralarında patlaması nedeniyle devlet aleyhine açılmış olan tazminat davaları adli yargının görevindedir.
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu E.1946/10 K.1947/1 T.8.1.1947 DEVLET ALEYHİNE TAZMİNAT DAVASINDA GÖREV
HATALI İMAL OLUNAN MERMİ VE KUSURLU TÜFEĞİN, MANEVRA VE ATIŞ TALİMİ SIRALARINDA PATLAMASI NEDENİYLE DEVLET ALEYHİNE AÇILMIŞ OLAN TAZMİNAT DAVALARI ADLİ YARGININ GÖREVİNDEDİR.
Hatalı olarak imâl olunan merminin ve kusurlu bir tüfengin manevra ve atış talimi sıralarında patlaması sonucu olan ölüm ve malûliyet sebepleriyle Devlet aleyhine açılmış olan tazminat dâvalarının adli ve idari kazalardan hangisine ait olacağının tâyini hususunda Yargıtay Dördüncü Hukuk Dairesinin 25/11/1944 tarih ve 2153/3437 ve 28/2/1945 tarih ve 63/397 sayılı kararlarını havi ilâmları arasında meydana gelen içtihat ihtilâfının giderilmesi zikri geçen Daire Başkanlığının 6/5/1946 tarih ve 1065/58 sayılı yazısiyle istenilmesine mebni toplanan Tevhidi İçtihat Genel Kurulunda keyfiyet incelenerek:
Sonuçda;
Anlaşmazlık konusu, hatalı imâl olunan top mermisi ve kusurlu bir tüfengin manevra ve atış talimi sıralarında patlaması sonucu olan ölüm ve malûliyet sebepleriyle ilgililerin Devlet aleyhine açmış oldukları dâvada istedikleri maddi ve manevi zarar; Danıştay Kanununun 23 üncü maddesinin (A) bendi uyarınca bakılması adalet mahkemelerinin görevi dışında kalan idari bir fiil sonucu mu? yoksa, Borçlar Kanununun haksız fiil suretinde vasıflandırılmış olduğu hususi hukuk alanına giren bir eylem cümlesinden midir? Keyfiyetidir.
Manevra ve atış talimi sıralarında mermi ve tüfengin patlaması, hizmetten ayrılması mümkün şahsi kusur, ihmal ve tedbirsizlik neticesi haksız bir fiil sayılıp sayılamıyacağı hususu, anlaşmazlığın çözümü bakımından incelenmeğe değer en önemli noktayı teşkil eder. Gerçi manevra ve atış talimleri idari bir fiildir ancak manevra ve atış taliminde kullanılan mermi ve tüfenkde imâl hatası ve kusur olup olmadığı hususlarının vaktiyle tetkik ve muayeneden geçirilmemiş olması yüzünden husule gelmiş olan zarar idari fiilden ayrı, müstakil haksız bir fiil sonucudur. Nitekim askerî bir uçağın mecburi iniş sebebiyle bir binaya hasar veya ölüm ve malûliyete sebebiyet vermesi vakıalarında idari bir fiil tasavvur edilemiyeceği gibi olaylarda manevra ve atış taliminde her hangi bir hasar ve cismani zarar ikaı da katiyyen maksud bulunmadığı cihetle sırf şahsi kusur, ihmal ve tedbirsizlik neticesi olarak husule gelmiş olan zarar bir veçhile idari fiil şeklinde vasıflandırılamaz.
İsviçre Borçlar Kanununun, Devlet sorumluluğunu kanton kanunlarına bırakmış olan 61 inci maddesinin mevzuatımıza alınmamış olması, İsviçre teşkilâtının Devlet teşkilatımıza uygun olmamasından ileri gelip yoksa Medeni ve Borçlar Kanunlarının umumi hükümleri dairesinde Devlet sorumluluğunu bertaraf etmek maksadına müstenid olmamak lâzım gelir. Kanuni mevzuatımızda Medeni ve İcra ve İflâs Kanunlarında olduğu üzere muayyen bazı hallerde memur ve müstahdemlerin fiillerinden ötürü Devletin sorumlu tutulduğu gösterilmiş ve bu kabil tazminat dâvalarına adalet mahkemelerinde bakı...