Türk Ticaret Kanunu Kapsamında Kar Dağıtım İlkeleri

Kâr kavramı liberal bir ekonomi anlayışının temel hareket noktası olarak karşımıza çıkmakta ise de en basit şekliyle konulan sermayenin karşılığı olarak elde edilmesi öngörülen bir artışı ifade etmektedir. Farklı kâr tanımları yapmak mümkündür. Vergi yükünün bir finansman sorunu olarak algılandığı bir ortamda kâr kavramı, kârın tanımından çıkarları olanlara göre farklı tanımlar yapılabilmektedir. Kâr kavramında hangi amaçlarla tanımlama yoluna gidilirse gidilsin hepsindeki ortak nokta kârın net veya artık bir değeri ifade ettiğidir. Birden fazla ticari işlemin yapıldığı organizasyonuna ilk kaynağı teşkil eden sermayenin kârı kavramına bizi götürür. Ancak faaliyetin devamlılığı ise yapılan faaliyetin sonuçlarının belli bir zaman boyutunda değerlendirilmesini zorunlu kılar. İşte bu noktada dönem kavramı işin içerisine girer ve kâr; dönem kârı kavramına dönüşür. Bu noktada yapılabilecek en genel tanım ise 'bir dönem içinde yapınla işlemler, diğer olaylar ve koşullardan işletme sahipliği ile ilgili olmayan kaynaklardan dolayı bir işletmenin öz sermayesinde meydana gelen artışlardır.' diyebiliriz. Görüldüğü gibi aktif ve pasif kalemler arasındaki değişikliklerin tamamı kâr olarak tanımlanmayabilir. Kârdan söz edebilmek için aktif ve pasif kalemlerdeki değişikliklerin öz sermaye üzerinde bir artış meydana getirmesi gerekmektedir. Öz sermayesinde belli bir artış sağlayan sermaye şirketleri hissedarların koydukları sermaye karşılığı olarak hissedarlarına kâr payı dağıtması gerekmektedir. Kâr dağıtım kararının uygulanabilmesi için mutlak suretle şirket halka kapalı şirket statüsünde ise Türk Ticaret Kanunu, Hisse senetleri halka arz edilmemiş sermaye piyasası mevzuatına göre, halka açık bir şirket statüsünde ise Sermaye Piyasası Kanunu ve esas sözleşmenin amir hükümlerinin yerine getirilmesi gerekmektedir. Vergilendirme ile ilgili hususlarda ise Kurumlar Vergisi kKanunu, Gelir Vergisi Kanunu ve Vergi Usul Kanunu hükümlerinin uygulanacağı belirtebiliriz. Bugünkü konumuzda da kâr dağıtımının Türk Ticaret Kanunu ve vergi kanunları açısından bir değerlendirilmesi yapılacaktır. SPK Kanunu kapsamındaki halka açık şirketlerin kâr dağıtım prosedürleri konumuz dışında kalacaktır.