Anayasa Mahkemesinin 30/11/2023 Tarihli ve E: 2023/101, K: 2023/207 Sayılı Kararı

“Belirtilen konu ile ilgili olarak, mahkememizce, somut norm denetimi yolu ile itiraz başvurusuna konu edilen kanun hükümlerinin, Anayasanın 2, 5 ve 35. maddelerine uygun düşmediği düşünülmüştür. Aykırılık gerekçesinin açıklanmasından evvel, belirtilen Anayasa maddelerine yer vermekte fayda olacaktır. II. Cumhuriyetin nitelikleri Madde 2 – Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir. V. Devletin temel amaç ve görevleri Madde 5 – Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır. XII. Mülkiyet hakkı Madde 35 – Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz. İtiraz başvurusunun konusu olan kanun hükümlerinin, Anayasanın, belirtilen maddelerindeki bir takım kurallar, temel hak ve hürriyetler ile bu hakların amaç, kapsam ve sınırlarının bir arada değerlendirilmesi neticesinde, kanun hükümlerinin, ilk ve hususi olarak, Anayasanın mülkiyet hakkı başlıklı maddesine açıkça ve doğrudan aykırı olduğu, belirtilen diğer iki maddeye ise dolaylı ve bağlantılı olarak aykırı olduğu değerlendirilmiştir. Öyleyse, ilk olarak 35. madde çerçevesinde izahatlar yapılmalıdır. Mahkememizce, iptali talep edilen kanun hükümlerinin, Anayasa'nın belirtilen maddelerine aykırı olması hali sadece, " kamulaştırmasız el atma davaları" yönünden ileri sürülmektedir. Diğer davalar bakımından, Anayasaya aykırılık durumunun olduğu düşünülmemektedir. Başvurunun gerekçeleri ortaya konulmadan evvel şu husus belirtilmelidir ki, Anayasa Mahkemesi'nin 2018/32734 başvuru numaralı Kübra Yıldız ve diğerleri başvurusu ile ilgili kararına konu olan hukuki hadise meselelerin bir kısmı, eldeki itiraz başvurusu ile aynı yöndedir. Sözü edilen karardaki hukuki değerlendirme ve yorumlar mahkememizce de benimsenmiştir. Şu husus da belirtilmeden geçilmemelidir. Künyesine yer verilen karar bireysel başvuru kararıdır. Bireysel başvuru kararları mahkemeleri bağlayıcı nitelikte olmayı emsal kararlar olarak kabul edilmektedir. Diğer bir ifade ile, Anayasa Mahkemesi'nce bireysel başvuru kararlarına verilen hak ihlali kararları sadece o başvuruya konu olayla ve dava ile ilgili olarak hukuki bağlayıcılık gücüne sahiptir. Benzer davaları ve ihtilaflar açısından durum böyle değildir. Bu bakımdan, eldeki başvurunun yapılması sureti ile başvuruya konu kanun hükümlerinin kamulaştırmasız el atma davaları yönünden ...