Anayasa Mahkemesinin 27/12/2023 Tarihli ve E: 2018/95, K: 2023/221 Sayılı Kararı

“... 1. 7078 sayılı “Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 5. maddesi ile 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun 28 inci maddesine eklenen fıkranın Anayasaya aykırılığı İptali istenen 5. madde ile 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun 28. maddesine bir fıkra eklenmiştir. Buna göre Millî Savunma Bakanlığı ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi nam ve hesabına tıp fakültelerinde okuyan tabip subaylardan yükümlülük süresini tamamlamadan mahkeme veya disiplin kurulu kararına dayanılarak ilişiği kesilenler, kalan yükümlülük süresince hekimlik mesleğini icra edemeyeceklerdir. Böylece söz konusu kurumlar hesabına tıp fakültelerinde okuyan kişilerin mecburi hizmet süresince kurumda çalışmalarının teminat altına alınmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır. Anayasa’nın 48. maddesinde kişilerin istediği alanda çalışma ve sözleşme yapma hakkı güvence altına alınmıştır. Bu hakka yapılacak müdahalelerin Anayasanın 13. maddesi gereği demokratik bir toplumda gerekli ve ölçülü olması gerekir. Kurumların daha sonra istihdam etmek üzere bazı öğrencilere burs vermesi ve burs karşılığı belli bir süre kendi kurumlarında çalışmalarını zorunlu tutması kamu yararının gereklerine uygun olabilir. Çalışma zorunluluğuna uymayanlara belli bir yaptırım uygulanması da gerekebilir. Ancak kişilerin istediği alanda çalışması bir temel hak olduğundan çalışma hakkına yapılan müdahalelerin hem demokratik bir toplumda gerekli hem de ölçülü olması gerekir. İptali istenen kurala göre Millî Savunma Bakanlığı ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi nam ve hesabına tıp fakültelerinde okuyan tabip subaylardan yükümlülük süresini tamamlamadan mahkeme veya disiplin kurulu kararına dayanılarak ilişiği kesilenler, kalan yükümlülük süresince hekimlik mesleğini icra edemeyeceklerdir. Askerlik mesleği özel bir disiplin ve hassasiyet gerektiren bir meslek olduğundan herkesin bu mesleğe adepte olması mümkün olmayabilir. Çok başarılı bir hekim olmasına karşılık bazı bireylerin askerliğin gerektirdiği disipline uyum sağlayamamaları ve bu nedenle de askerlik mesleğinden çıkarılmaları mümkün olabilir. Ancak iptali istenen kurala göre bu durumda kişiler mecburi hizmet sürelerini tamamlayıncaya kadar hekimlik mesleğini icra edemeyeceklerdir. Mecburi hizmet süresi genellikle okunulan sürenin iki katı olarak öngörülmektedir. Bu durumda altı yıl tıp fakültesi okuyan bir subay oniki yıl mecburi hizmet yükümlüsü olacaktır. Subaylığa başladığının birinci yılında uyum sağlayamaması dolayısıyla askerlikten çıkarılan bir kişi onbir yıl boyunca hekimlik yapamayacaktır. Bu kuralın kişilerin çalışma hakkına ağır bir müdahalede bulunduğu açıktır. Kişinin hekimlik mesleğini icra etmekten yasaklanmasının nedeni mesleki bir yetersizlik veya uygunsuzluk değil, askerlikle ilgili sorunlar olduğu açıktır. Hekimlik mesleğini icrada herhangi b...