Anayasa Mahkemesinin 23/1/2024 Tarihli ve E: 2023/135, K: 2024/18 Sayılı Kararı

“Mahkememizce 13/03/2023 tarihli ara karar uyarınca; Anayasaya aykırılık iddiasında bulunulduğu, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanununun 286/1 madde hükmünde nüfus kayıtlarında resmi olarak baba görünen kişinin soybağının reddi davası açabileceği, TMK. 286/2 fıkrada da çocuğun temsil kayyımı aracılığı ile soybağının reddi davasını açabileceği düzenlemesini içerdiği, buna rağmen gerçek babaya bu hakkın tanınmadığını, bu durumun 2709 Sayılı Anayasamızın 2,5,10,13 ve 36 maddelerine dayanan aykırılık teşkil ettiği, bu nedenle iptalinin gerektiği değerlendirilerek Anayasa Mahkemesine başvurulduğu, Anayasa Mahkemesinin Üye Sayın Basri Bağcı'nın karşı oyları ile oy çokluğu ile 05/04/2023 tarih ve 2023/62 Esas - 61 Karar sayılı kararında gerçek baba olduğunu iddia eden kişinin soybağı ilişkisinin tarafı olmadığı, ilgili konumunda olduğu, "Diğer ilgililerin dava hakkı" başlıklı 291 maddesinin 1. Fıkrasında dava açma süresinin geçmesinden önce kocanın ölmesi veya gaipliğine karar verilmesi ya da sürekli olarak ayırt etme gücünü kaybetmesi hallerinde kocanın altsoyu, anası, babası veya baba olduğunu iddia eden kişinin doğumu veya kocanın ölümünü sürekli olarak ayırt etme gücünü kaybettiği veya hakkında gaiplik kararı alındığını öğrenme tarihinden başlayarak 1 yıl içinde soybağının reddi davası açabileceğini belirttiği, baba olduğunu iddia eden kişiye belirli şartlarla soybağının reddi davasını açma hakkının tanınmış olması nedeni ile TMK'nın soybağının ilişkisinin taraflarının dava açma hakkını düzenleyen 286/1 fıkrasının bakılmakta olan davada uygulanma imkanı bulunmadığından bahisle mahkemenin yetkisizliği nedeni ile başvurunun reddine karar verilmiştir. Sayın Raportör Onur Mercan'ın hazırladığı rapor sonucunda muhalefet eden Sayın Üye Basri Bağcı'nın muhalefeti ile ve oy çokluğu ile alınan kararını Mahkememiz kabul etmemekle birlikte TMK. 291/1. maddenin değerlendirilmesinde; diğer ilgililerin dava açma hakkını düzenleyen mezkur maddede dava açma süresinin geçmesinden önce kocanın ölmesi veya gaipliğine karar verilmesi ya da sürekli olarak ayır etme gücünü kaybetmesi hallerinde kocanın alt soyu, anne, baba veya baba olduğunu iddia eden kişinin doğumu veya kocanın ölümünü, sürekli olarak ayırt etme gücünü kaybetmesini ya da hakkında gaiplik kararı alınmasını öğrenmelerinden başlayarak bir yıl içinde soybağının reddi davasını açabileceğini belirttiği, belirtilen bu maddenin 2709 Sayılı Anayasamızın 2,5,10, 13 ve 36 maddelerine aykırılık teşkil ettiği, nitekim gerçek baba olduğunu iddia eden kişinin dava açmasına engel olan ve Anayasamızın yukarıdaki maddelerine aykırılık teşkil eden bu durumun yapılacak değerlendirme sonucunda iptalinin gerektiği açıktır. Şöyle ki; 2709 Sayılı Anayasamızın 2. maddesi; "Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir." hükmünü içermektedir. 4721 Sa...