Anayasa Mahkemesinin 23/1/2024 Tarihli ve E: 2022/34, K: 2024/16 Sayılı Kararı

“… 20.01.2022 tarihli ve 7352 sayılı Vergi Usul Kanunu ile Kurumlar Vergisi Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 2. maddesiyle 13.06.2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’na eklenen geçici madde 14’ün Anayasa’ya aykırılığı 7352 sayılı Kanun’un 2. maddesiyle 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’na geçici 14. madde eklenmiştir. Anılan geçici maddenin ratio legis’i “bankacılık sistemindeki toplam mevduat ve katılım fonu büyüklüğü içerisinde Türk Lirasının payının artırılarak finansal istikrarın desteklenmesi amacıyla, yabancı paralarını Türk Lirasına çeviren kurumlar vergisi mükelleflerinin dönüşüm esnasında oluşan kur farkı kazançları da dahil olmak üzere bu kapsamda açılan vadeli Türk Lirası mevduat ve katılma hesaplarından elde edecekleri faiz ve kar paylarının vergiden istisna edilmesi” şeklindedir. [1] Kanun koyucu, bu amaçla kurumlar vergisi bakımından bir istisna öngörmüştür. Ancak Devletin, bu amaca istinaden; madde lafzında sayılı kazançlar bakımından vergi alacağından feragat etmesine yönelik özel hüküm (geçici 14. madde), Anayasa’ya aykırıdır. Öncelikle istisna hükmünün kapsamının ortaya konulması gerekmektedir. Anılan geçici madde 14, yabancı paralar ile altın hesabı üzerinden ayrıma tutulmuştur. Aynı zamanda maddenin lafzında kabul edilen zamansal ölçüt, dördüncü geçici vergi dönemine ilişkin beyannamenin verilme tarihidir. Akabinde 5520 sayılı Kanun’un 5. maddesinin üçüncü fıkrasının uygulanmayacağı haller düzenlenmiş; bilanço esasına göre defter tutan gelir vergisi mükelleflerinin kazançları da istisna hükmünün kapsamına dahil edilmiş ve öngörülen istisnanın koşullarına riayet etmeyen mükelleflerin muhatap kılınacağı müeyyide hüküm altına alınmıştır. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun kurumlar vergisi ve geçici vergi oranını düzenleyen 32. maddesi ikinci fıkrası “Kurumlar vergisi mükelleflerince, (dar mükellefiyete tâbi kurumlarda ticarî ve ziraî kazançlarla sınırlı olarak) câri vergilendirme döneminin kurumlar vergisine mahsup edilmek üzere Gelir Vergisi Kanununda belirtilen esaslara göre ve câri dönemin kurumlar vergisi oranında geçici vergi ödenir. Tam mükellef kurumlar için geçerli olan esaslar, dar mükellef kurumlara da aynen uygulanır.” şeklindedir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 120. maddesinin üçüncü fıkrası “Hesaplanan geçici vergi, üç aylık dönemi izleyen ikinci ayın on dördüncü günü akşamına kadar bağlı olunan vergi dairesine beyan edilir ve on yedinci günü akşamına kadar ödenir. Aynı dönem içinde tevkif edilmiş bulunan gelir vergisi (42. maddede belirtilen kazançlardan yapılan tevkifat hariç) hesaplanan geçici vergiden mahsup edilir.” şeklindedir. Anılan hükümler uyarınca 2021 yılı dördüncü geçici vergi dönemine (Ekim-Kasım-Aralık) ilişkin beyannamenin verilme tarihi, 17.02.2022 tarihine tekabül etmektedir. Bu tarih, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun beyanname verme ve ödeme sürelerinde yetkiyi düzenleyen mükerrer 28. maddesindeki hükme istinaden; Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İ...