Anayasa Mahkemesinin 16/2/2023 Tarihli ve E: 2021/92, K: 2023/27 Sayılı Kararı

“... 1-7330 sayılı sayılı Kanun’un 3. Maddesinin Anayasaya Aykırılığı 7330 sayılı Kanun ile Makine Kimya Endüstrisi Kurumu sermayesinin tamamı hazineye ait bir anonim şirket haline getirilmiştir. Şirketin paylarının devri de yasaklanmıştır. Kanun’un 3. Maddesi “Kuruluş” başlığını taşımaktadır ve buna göre; “(1) Bu Kanunla belirlenen amaçlar doğrultusunda faaliyetlerde bulunmak üzere; kuruluş ve tescile ilişkin hükümleri hariç 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa ve özel hukuk hükümlerine tabi, başlangıç sermayesi bir milyar iki yüz milyon Türk lirası olan Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi (MKE A.Ş.) unvanı altında bir anonim şirket kurulmuştur. Şirketin ilgili olduğu Bakanlık, Millî Savunma Bakanlığıdır. (2) Şirket, 6102 sayılı Kanuna göre Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak hazırlanan esas sözleşmesinin imzalanmasını müteakip yapılacak tescil ve ilan ile faaliyete geçer. (3) Şirketin sermayesinin tamamı Hazineye aittir. Ancak, mülkiyet hakkı ile kâr payı hakkına halel gelmemek ve pay sahipliğinden kaynaklanan bütün mali haklar Hazine ve Maliye Bakanlığında kalmak kaydıyla Hazinenin Şirketteki pay sahipliğine dayanan oy, yönetim, temsil, denetim gibi hak ve yetkileri Bakanlık tarafından kullanılır. Şirket işletme bütçesi ile ilgili olarak her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınır.” Görüldüğü gibi şirket kanunla kurulmuş, ancak ana sözleşmesi hazırlanmamıştır. Kanunda ana sözleşmenin esaslarına ilişkin de hiçbir hükme yer verilmemiştir. Oysa, bir tüzel kişi olarak anonim şirket varlığını ana sözleşmeden alır. Ana sözleşmesi olmayan bir anonim şirketin varlığından da söz edilemez. Ana sözleşmenin 6102 sayılı kanuna göre Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak hazırlanacağı ve imzalanacağı belirtilmiş olmakla birlikte, iptali istenen düzenlemede sözleşmenin kim tarafından hazırlanacağı belli değildir. Bunun yanında, Kanunda şirketin sermayesinin Hazineye ait olduğu hükmüne yer verilmiş, ancak sermayeden kaynaklanan tüm hak ve yetkilerin Millî Savunma Bakanlığı tarafından kullanılacağı kabul edilmiştir. Dolayısıyla tek pay sahipli bir anonim şirket olan MKE AŞ’nin sahibi Hazine olmakla birlikte, Hazinenin şirketin yönetim ve denetiminde hiçbir rolü olmayacaktır. Şirket, ürettiği malların tek alıcısı konumunda olan Millî Savunma Bakanlığı tarafından yönetilecektir. Yine, Kanunda Şirket Genel Kuruluna pek çok yetki verilmiş olmakla birlikte genel kurulun kimlerden oluşacağı belli değildir. Yönetim kurulu üyeleri genel kurul tarafından seçilecek, denetim yapacak organ genel kurul tarafından belirlenecektir. Ancak iptali istenen yasa maddesinde genel kurulun kimlerden oluşacağı açık bir şekilde düzenlenmemiştir. 6102 sayılı Kanuna göre anonim şirketin genel kurulu paydaşlarından oluşur ve pay sahipleri şirket işlerine ilişkin haklarını genel kurulda kullanırlar (m.407). Bu durumda tek pay sahipli bir şirket olan MKE AŞ’nin genel kurulu Hazine adına oy yetkilerini kullanacak olan Millî Savunma Bakanlığı,...