Anayasa Mahkemesinin 22/3/2023 Tarihli ve E: 2020/59, K: 2023/53 Sayılı Kararı

“… 1) 11.06.2020 tarihli ve 7245 sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanunu’nun 2. maddesinin ikinci fıkrasının Anayasa’ya aykırılığı 7245 sayılı Kanun’un bekçilerin istihdamına ilişkin düzenleme getiren 2. maddesinin ‘‘Emniyet ve jandarma teşkilatlarında istihdam edilen çarşı ve mahalle bekçilerinin amirleri meslek hiyerarşileri içinde tespit edilir.” şeklindeki ikinci fıkrası Anayasa’ya aykırıdır. Bekçiler, 7245 sayılı Kanun’un 2. maddesi gereğince emniyet ve jandarma bünyesinde yardımcı silahlı kolluk olmaları dolayısıyla idari teşkilat şeması içerisinde yer alan kamu görevlileridir. Bekçilik faaliyeti, hiyerarşik idareyle, astlık üstlük ilişkisiyle yürütülen bir kamu hizmetidir. Bu nedenle önemli görevler üstlenen, zor ve silah kullanma yetkisine sahip olan bekçilerin amirlerinin kanun düzeyinde tespit edilmesi gerekir. Nitekim 7245 sayılı Kanun’un 16. maddesiyle yürürlükten kaldırılan 14.07.1966 tarihli ve 772 sayılı Kanun’un 2. maddesi “ Çarşı ve mahalle bekçi teşkilatı, en büyük mülkiye amirinin emrinde, genel zabıtaya yardımcı, silahlı bir kuruluştur. Emniyet teşkilatı bulunan yerlerdeki bekçi kuruluşlarının mesleki amiri, polisin ilçedeki en büyük amiridir. Jandarmanın görev alanında bulunan belediye sınırları içindeki bekçi kuruluşlarının mesleki amiri ise ilçe jandarma birlik komutanıdır.” şeklindedir. Maddenin lafzından anlaşılacağı üzere bekçilerin amirleri, kanun düzeyinde tespit edilmiştir. 7245 sayılı Kanun’un iptali talep edilen 2. fıkrasında yer alan emniyet ve jandarma teşkilatlarında istihdam edilen bekçilerin amirlerinin mesleki hiyerarşi içinde tespit edileceğine yönelik düzenleme, Anayasa’nın 2., 123. ve 128. maddelerine aykırıdır. Nitekim hukuk devleti, bütün işlem ve eylemlerinin hukuk kurallarına uygunluğunu başlıca geçerlik koşulu sayan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurmayı amaçlayan ve bunu geliştirerek sürdüren, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, insan haklarına saygı duyarak bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, Anayasa’ya ve hukuk kurallarına bağlılığa özen gösteren, yargı denetimine açık olan, yasaların üstünde yasa koyucunun da uymak zorunda olduğu temel hukuk ilkeleri ile Anayasa’nın bulunduğu bilinci olan devlettir. (Anayasa Mahkemesi’nin 02.06.2009 tarihli ve 2004/10 E.; 2009/68 K. sayılı Kararı) Başka bir deyişle hukuk devleti ilkesi gereğince, idareye davranışta bulunurken veya görevlerini yerine getirirken belirli oranda hareket serbestliği sağlayan takdir yetkisinin kullanımı mutlak, sınırsız, keyfi biçimde gerçekleşemez; idarenin takdir yetkisinin sınırları, keyfi işlem ve eylemleri önlemek amacıyla kanunla çizilmelidir. Bu nedenle düzenli bir yardımcı kolluk örgütlenmesi için bekçilerin amirlerinin kanun düzeyinde hüküm altına alınması suretiyle, kimden emir alacakları keyfiliğe yer vermeyecek şekilde açıkça belirlenmelidir. Hukuki belirlilikten uzak ve bir hukuki norm türü olmayan mesleki hiyerarşi kavramına atfen emniyet ve jandarma te...