Anayasa Mahkemesinin 26/7/2023 Tarihli ve E: 2023/37, K: 2023/140 Sayılı Kararı

“4721 Sayılı TMK.'nın 286/1. fıkranın davamızda uygulanan hüküm olduğu, 4721 Sayılı TMK.'nın 286/1 madde hükmüne göre; "Koca, soybağının reddi davasını açarak babalık karinesini çürütebilir. Bu dava ana ve çocuğa karşı açılır. 4721 Sayılı TMK.'nın 286/2 fıkrası gereğince; "Çocuk da dava hakkına sahiptir. Bu dava ana ve kocaya karşı açılır." düzenlemesini içermektedir. Madde metni incelendiğinde; soybağının reddi davası açılmasının nüfus kayıtlarında baba olarak görünen kocaya verildiği gibi çocuk için de bu davayı açma hakkının tanındığı, çocuğa 4721 Sayılı TMK.'nın 426/2 fıkra gereğince temsil kayyımı atanmasının gerektiği, bunun bir usul işlemi olup çocuğun menfaat çatışması nedeni ile temsilinin sağlanması amacı ile ihdas olunduğu ve Sulh Hukuk Mahkemesince atanacak temsil kayyımının davaya muvafakat vermesi ve davanın yürütülmesine katılması gerekmektedir. Fakat belirtilen yasa hükmü; annenin asaleten kendisi için dava açtığında yani nüfus kayıtlarındaki yanlış durumun düzeltilmesini ve soybağının reddini sağlamak istediğinde ise; bu hakkın kendisine verilmediği anlaşılmaktadır. Nitekim 4721 Sayılı TMK.'nın 286/1. madde hükmüne göre; anne bu davayı açamamaktadır. Bu durum 2709 Sayılı Anayasamızın 2,5,10,13 ve 36. maddelerine aykırılık teşkil etmektedir. 2709 Sayılı Anayasamızın 2. maddesi; "Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir." hükmünü içermektedir. 4721 Sayılı TMK.'nın 286/1 madde ve 2709 Sayılı Anayasamızın 2. maddesi değerlendirildiğinde; 4721 Sayılı TMK.'nın 286/1 maddesinde düzenlenen hükmün Anayasaya aykırı olduğu açıktır. Şöyle ki; sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti Devleti soybağının reddi davasını açmayı nüfus kayıtlarında baba olarak görülen kocaya ve çocuğa vermiş iken anneye vermemesi hukuk devleti ilkesini zedelemektedir. Bu hakkın nüfus kayıtlarında anne olarak görünen kadına da verilmesi gerekmekte olup şu andaki mevcut yasa hükmü bu yönü ile 2709 Sayılı Anayasamızın 2. maddesine aykırılık içermektedir. 2709 Sayılı Anayasamızın 5. maddesi; "Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır. " hükmünü içermektedir. 4721 Sayılı TMK.'nın 286/1 fıkra hükmünün kişinin temel hak olan dava açma hakkını sınırladığı, nitekim soybağı reddi davasını nüfus kayıtlarında anne olarak görünen kişi tarafından açılamadığı, yukarıda belirtildiği üzere sosyal hukuk devletine aykırılık içerdiği, dava açma hakkının nüfusta kayıtlı olan baba ve ...