Vergi mahkemeleri, vergi idaresine ait vergi incelemesi ve karşıt inceleme yapma yetkisinin kullanılışının hukuka uygunluğunu denetlemekle görevli olup, vergi idaresinin yerine geçerek vergi incelemesi ve karşıt inceleme yoluyla defter kayıtlarının ve bu kayıtların dayanağı olan belgelerin gerçek duruma uygunluğunu araştıramayacakları, mahkemece, davacının inceleme elemanına ibraz etmeyip mahkemeye sunduğu defter ve belgeler üzerinde, davalı vergi idaresince inceleme yapılmasına imkan sağlanması ve bu incelemenin sonucu alındıktan sonra uyuşmazlığın karara bağlanması gerekirken, mahkemenin incelemeyi kendisi yapmak suretiyle tarhiyatın terkini yolunda verdiği kararda hukuka uygunluk bulunmadığı hakkında.
Danıştay Vergi Dava Daireleri Genel Kurulu E. 2002/472 K. 2002/549 T. 27.12.2002 VERGİ İNCELEMESİ İSPAT RE?SEN VERGİ TARHI BİLİRKİŞİ İNCELEMESİ VERGİ MAHKEMELERİ, VERGİ İDARESİNE AİT VERGİ İNCELEMESİ VE KARŞIT İNCELEME YAPMA YETKİSİNİN KULLANILIŞININ HUKUKA UYGUNLUĞUNU DENETLEMEKLE GÖREVLİ OLUP, VERGİ İDARESİNİN YERİNE GEÇEREK VERGİ İNCELEMESİ VE KARŞIT İNCELEME YOLUYLA DEFTER KAYITLARININ VE BU KAYITLARIN DAYANAĞI OLAN BELGELERİN GERÇEK DURUMA UYGUNLUĞUNU ARAŞTIRAMAYACAKLARI, MAHKEMECE, DAVACININ İNCELEME ELEMANINA İBRAZ ETMEYİP MAHKEMEYE SUNDUĞU DEFTER VE BELGELER ÜZERİNDE, DAVALI VERGİ İDARESİNCE İNCELEME YAPILMASINA İMKAN SAĞLANMASI VE BU İNCELEMENİN SONUCU ALINDIKTAN SONRA UYUŞMAZLIĞIN KARARA BAĞLANMASI GEREKİRKEN, MAHKEMENİN İNCELEMEYİ KENDİSİ YAPMAK SURETİYLE TARHİYATIN TERKİNİ YOLUNDA VERDİĞİ KARARDA HUKUKA UYGUNLUK BULUNMADIĞI HAKKINDA. 213/md. 3 , 30 , 134 , 256 İstemin Özeti : 1997 yılı defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmeyen davacı adına 1997 yılının Mart ila Kasım dönemleri için resen ağır kusur cezalı katma değer vergisi salınmış ve usulsüzlük cezası kesilmiştir. ... Vergi Mahkemesi ... günlü ve ... sayılı kararıyla; şirkete ait defter ve belgelerin incelemeye ibrazını isteyen yazının şirket elemanı ...'a 14.11.1997 gününde tebliğ edildiği, ancak, defter ve belgelerin incelemeye ibraz edilmediğinin anlaşıldığı, usulsüzlük cezası kesilmesine ilişkin işlemde isabetsizlik bulunmadığı, 213 sayılı Yasanın 30 uncu maddesi ile 3065 sayılı Yasanın 29 ve 34 üncü maddeleri karşısında, defter ve belgelerin incelemeye ibraz edilmemesinin resen takdir nedeni olduğu, ancak, resen tarh edilen vergilere karşı açılacak davalarda, davacılara ispat hakkının tanınmasının hukukun temel ilkelerinden olması nedeniyle ve davacı şirketin zamanında verdiği beyannameler ve beyan ettiği matrahlar esas alınarak vergi inceleme raporunda tarhiyat önerildiği hususu da dikkate alınarak; mahkemelerince davacı şirketin defter ve belgelerinin istenildiği, mahkemelerine ibraz edilen defter ve belgelerin yasal süresinde noterlikçe tasdikinin yapıldığı, alış faturalarının fatura nizamına uygun ve karşıt incelemeye müsait olduğu, faturalarda yüklenilen katma değer vergilerinin mahsup fişlerine dayalı olarak yevmiye defterine kaydının yapıldığının görüldüğü, buna göre, beyannamelerde yer alan indirimlerin kabul edilmemesi suretiyle katma değer vergisi salınması ve ağır kusur cezası kesilmesinde isabet görülmediği gerekçesiyle cezalı katma değer vergisi tarhiyatını kaldırmış, usulsüzlük cezasına yönelik davayı reddetmiştir. Temyiz istemini inceleyen Danıştay Yedinci Dairesi 20.2.2002 günlü ve E:2000/5586, K:2002/742 sayılı kararıyla; vergi mahkemelerinin, vergi idaresine ait vergi incelemesi ve karşıt inceleme yapma yetkisinin kullanılışının hukuka uygunluğunu denetlemekle yetinecekleri, onların yerine geçerek, vergi incelemesi ve karşıt inceleme yoluyla defter kayıtlarının ve bu kayıtların dayanağı olan belgelerin gerçek durumla uyumlu olup olmadıklarını araştıramay...